حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2149
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
پادشاه كاپادوكيّه ، ارتافرن ، ماخارس پادشاه بوسفور قريم ، فرناك كه دست نشانده روميها گرديد . از دختران اسامى اينها ذكر شده : آتناايس ، نسا ، مهرداد ، درىپهتىنا ، كلئوپاتر زن تيگران پادشاه ارمنى ، اوپاترا ، ارساباريس ، لااديسه ، لااديسه ، مهرداد ، آركاثياس ، كسىفار ، اكزاثر ، داريوش - كوروش « 1 » ( يوستى ، نامهاى ايرانى ، صفحه 401 ، طبع ماربورگ سنه 1895 ) . مبحث سوم - دولت پرگام پرگاموس « 2 » شهرى بود در ميسيّهء آسياى صغير ، بررود سلىنوس « 3 » وك تى يس « 4 » ، كه اكنون به پرگاماچاى معروفند و برود كاايك ميريزند . اهالى اين شهر عقيده داشتند ، كه مهاجرين آركادى ( از پلوپونس ) هستند . شهر مزبور ، چنان كه معلوم است جزء دولت هخامنشى بود ، پس از اسكندر بدست ليزيماك سردار او افتاد و او خزانه خود را ، كه تا نه هزار تالان ( 49 ميليون و نيم فرنگ طلا ) برآورد كردهاند ، در اينجا حفظ ميكرد . بعد از فوت ليزيماك خزانهدار او ، كه موسوم به فىلهتر « 5 » بود ، شهر پرگام را گرفت و خزانه آن را تصرّف و دولتى تأسيس كرد ، كه بدولت پرگام معروف گرديد ( 182 ق . م ) . فىلهتر با بهرهمندى استقلال پرگام را در مقابل سلوكيها و اهالى بىتىنيّه حفظ كرد . برادرزاده و جانشين او اومن اوّل حدود دولت پرگام را توسعه داد و نسبت به آنتيوخوس پادشاه سوريّه فاتح گرديد . بعد از او آتّالوس اوّل بتخت نشست ، عنوان شاهى اختيار كرد و بوسيله اتّحادى با روميها مستملكات خود را محفوظ داشت . در زمان پسران او ، يعنى اومن دوّم و آتّالوس دوّم ( فيلادلف ) ، پرگام درخشندگى خود را از دست نداد . اين شهر مركز علوم و صنايع آسياى صغير محسوب ميشد و اومن دوّم كتابخانهاى
--> ( 1 ) - Athenais , Nyssa , Mithridatis , Drypetina , Cleopatre , Eupatora , Orsabaris , Laodice , Laodice , Mithridatis , Arkathias , Xiphares , Oxathres , Dareios , Kyros . ( 2 ) - Pergamus . ( 3 ) - Selinos . ( 4 ) - Kteios . ( 5 ) - Philetere .