حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2095

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

كه ليزيماك طرز نوينى در تشكيلات آورده باشد ، طرز حكومت و اسلوب مملكت‌دارى همان بود ، كه بالاتر گفته شد ، ولى نظر باينكه بين ليزيماك و رقباى او جنگ ادامه داشت ، طرفداران هريك از آنها با طرفداران ديگرى خصومت ميورزيدند و اين وضع كشمكش‌هائى در شهرهاى آسياى صغير ايجاد ميكرد . شهرهاى يونانى آسياى صغير هم در همين حال بودند ، چنان كه ليزيماك 12 شهر يونيّه را يكى كرده مانند بلوكى برئيس قشون ( ستراتژ ) سپرد ، ولى نبايد تصوّر كرد ، كه او خود مختارى شهرهاى مزبور را ملغى داشت ، آنها به همان خودمختارى خود باقى بودند . در دولت سلوكى سلكوس ، چنان كه بالاتر گفته شد ، پس از شكست دادن نيكانور سردار آن‌تىگون و عدم بهره‌مندى دمتريوس در بابل بتسخير ماد و پارس و خوزستان پرداخت و بعد باختر را تصرّف كرد . آپ‌پيان گويد ، كه او بين النّهرين ، ارمنستان ، پارت ، عربستان ( يعنى باديه‌هاى عرب در ميان بين النّهرين و سوريّه ) ، ولايت تپوريها ( طبرستان ) ، رخّج و ساير ولايات را تا هند داشت . چون بالاتر شرح كارهاى او گفته شده ، تكرار را لازم ندانسته ميگذريم . پاىتخت دولت سلوكى در ابتداء بابل بود و ميبايست هم‌چنين باشد ، زيرا شهر تاريخى بابل بوسيله راههائى ، كه بهر سمت ميرفت ، با تمام قسمت‌هاى آسياى معلوم آن زمان ارتباط مييافت . در حوالى 305 ق . م سلكوس در محلّى موسوم به اپيس ، كه در كنار راست دجله واقع بود ، سلوكيّه را بنا كرد . اين شهرچندى بعد بقدرى بزرگ و مهمّ شد ، كه داراى چهارصد هزار نفر جمعيّت گرديد ، جاى بابل را از حيث تجارت و روابط بين‌المللى گرفته در آسيا بزرگترين شهر يونانى گشت و در قرون بعد ، چنان كه بيايد ، با تيسفون اشكانى و ساسانى اتّصال يافت و اعراب آن را مدائن خواندند . دولت سلوكى ، چنان كه در ابتداء تأسيس شده بود ، در دل قارّه آسياى معلوم آن زمان واقع بود و بدرياى مغرب دست رسى نداشت ، ولى شكست قطعى آن‌تىگون اين نقص را رفع كرد ، چه دولت سلوكى بر سوريّه دست يافته انطاكيّه را بنا كرد . با بناى اين شهر ، انطاكيّه سوريّه و