حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2081
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
پس از آن ، آنتيوخوس به قصد آخهاوس حركت و سارد را محاصره كرد ، او را بپادشاه سلوكى تسليم كردند و با زجر كشته شد . سپس آنتيوخوس به طرف ايران راند ، تا تسلّط خود را در ممالك آن برقرار كند ( 212 - 204 ) . در اينموقع پارت و باختر و ارمنستان باهم متّحد شدند . پادشاه سلوكى به سوفن « 1 » درآمد و آرساموستا « 2 » را محاصره كرد . خشيارشا ( كسركسس ) امير اين صفحه مطيع گشت و خواهر آنتيوخوس را ، كه آنتيوخيس « 3 » نام داشت ، گرفت . بعد پادشاه سلوكى به ماد « 4 » رفت و معبد اناهيتا ( ناهيد ) را غارت كرده ، ذخاير آن را ربود . از آنجا به پارت لشكر كشيد و اردوان اوّل شاه پارت ، در مقابل لشكر 120000 نفرى آنتيوخوس صلاح خود را در آن ديد ، كه همواره عقب نشسته پادشاه سلوكى را به جاهاى سخت ايران بكشد . باوجود اين ، آنتيوخوس با زحمات زياد پيشرفت و هكاتومپوليس « 5 » شهر ( صد دروازه ) را تسخير كرد . بعد با مشقات زياد به گرگان درآمد و چنان كه پولىبيوس گويد ، شهر سىرنكس « 6 » را گرفت ( تصوّر ميكنند ، كه اين همان شهر زادراكرت است ، كه در قشونكشى اسكندر بگرگان ذكرش گذشت صفحهء 1647 م . ) . نوشتههاى پولىبيوس در اينجا قطع مىشود ( كتاب 10 ، بند 28 - 31 ) ، ولى از مفاد نوشتههاى ژوستن ( كتاب 41 ، بند 5 ) صريحا برميآيد ، كه پارتىها پادشاه سلوكى را خسته كردهاند ، به اين معنى ، كه نه داخل جنگ شده و نه سر اطاعت پيش آوردهاند . بالاخره آنتيوخوس ، پس از يأس از اينكه پارت را مطيع كند ، با اردوان داخل مذاكره صلح شد ، تا او را متّحد خود گرداند . شرط اين عهد صلح چنين بود ، كه اردوان در جنگى ، كه آنتيوخوس با پادشاه باختر در پيش داشت ، بيطرف بماند . اين شرط در نفع اردوان نيز بود ، زيرا او ميخواست ، كه دولت باختر ضعيف باشد ، تا از پشت سر پارت را تهديد نكند . بدين نهج آنتيوخوس با اردوان كنار آمده از پارت به طرف باختر رفت .
--> ( 1 ) - Sophene ( ارمنستان كوچك را سوفن ميناميدند ) . ( 2 ) - Arsamosta . ( 3 ) - Antiochis . ( 4 ) - مقصود ماد بزرگ است . ( 5 ) - Hecatompolis . ( 6 ) - Syrinx .