حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2082
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
اين عهد صلح مىرساند ، كه از اين زمان سلوكىها استقلال پارت را شناختهاند ، زيرا قبل از آن پارتىها را ياغى ميدانستند و در اين وقت پادشاه سلوكى شاه پارت را طرف مذاكره و معاهده اتحاد قرار داده . بعض نويسندگان ( بوشه لكلرك ، تاريخ سلوكىها ، صفحه 162 ) مينويسند ، كه مقصود از عقد عهد گويا اين بوده ، كه پارت دست نشاندگى خود را نسبت به آنتيوخوس بشناسد ، ولى مدركى براى اين حدس نيافتيم ، زيرا پولىبيوس ، كه در اين باب چيزى نميگويد و از نوشتههاى ژوستن همچنين حدسى برنميآيد . چون در تاريخ پارت ، در باب اين وقايع ، صحبت خواهد بود ، عجالتا به همين چند سطر اكتفا كرده ميگذريم ( 208 ق . م ) . پس از آن ، آنتيوخوس به طرف باختر رانده با پادشاه آن ، اوتىدم « 1 » جنگ كرد و غالب آمد ، ولى بعد از تسخير بلخ ( باختر ) « 2 » چون ديد ، كه مردمان شمالى از نژاد تورانى آلتائى بباختر فشار ميآورند و صلاح در اين است ، كه از اوتىدم يونانى در مقابل اين مردمان وحشى تقويت كند ، با او قرار دادى بسته مانند پادشاه دست نشاندهاش شناخت و تقويتى هم از او كرد ( شرح قضيّه در تاريخ پارت بيايد ) . بعد آنتيوخوس تا هند راند و در اينجا با پادشاه هند سوفاگازنوس « 3 » عهد مودّت بسته و سپس به طرف خليج پارس رفته بجزيره بحرين كنونى درآمد ، پس از آن اهالى گرّا « 4 » ( القطيف ) را مطيع كرده بسوريه برگشت ( 205 - 204 ) . پس از مراجعت بسوريه آنتيوخوس سل سوريّه را از مصريها گرفت و بعد ، از جهت قوّت يافتن دولت سلوكى ، بين دول آسياى صغير با دول اروپائى اتّحادى برقرار شد ، توضيح آنكه آتّال پادشاه پرگام با روميها عهد اتحادى بست و پادشاه بىتىنيّه با پادشاه مقدونيّه . در اين احوال بطلميوس چهارم پادشاه مصر درگذشت و بطلميوس پنجم بتخت
--> ( 1 ) - Euthydeme . ( 2 ) - Bactre . ( 3 ) - Sophagasenos . ( 4 ) - Gerrha .