حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
هوية الكتاب 3
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
[ جلد اول ] [ حمد و ثنا ] بنام خداوند بخشندهء مهربان بعد الحمد و الصّلوة پس از انتشار « ايران باستانى » در پنج سال قبل ، روشن ديده شد ، كه عدّهاى زياد از هموطنان مايلاند تاريخ مفصّل ايران را بخوانند اين تمايل ، كه حاكى از علاقهمندى ايرانيان بگذشتههاشان بود ، مولّف را بر آن داشت ، كه از دنبال كردن تاريخ ايران باسلوب « ايران باستانى » صرفنظر كرده به ترتيبى ديگر تاريخ مذكور را از سر گيرد . براى نيل به اين مقصود دو راه متصوّر بود : 1 - نوشتن تاريخ ايران قديم بوسيلهء كتب زيادى ، كه مورّخين و نويسندگان اروپائى در دو قرن اخير ، يعنى از زمانيكه مشرق قديم مخصوصا جلب توجهء علماء اروپائيرا كرده ، نوشتهاند . 2 - رجوع كردن به خود منابع مستقيما و جمعآورى اطلاعاتى ، كه در منابع زياد پراكنده است . مؤلّف اسلوب آخرى را ترجيح داد ، زيرا در رجوع به خود منابع يا بترجمههاى صحيح آن مزايائى هست ، كه اتّخاذ و اقتباس اطلاعات از دست دوّم و سوّم ، آن مزايا را فاقد است . منابع بطور كلّى عبارت است از : 1 - اسناد و مداركى ، كه تقريبا از دويست سال قبل به اين طرف كشف شده يا از حفريّات بدست آمده . 2 - نوشتهها و كتب متقدّمين . منابع نوع اخير را راجع بايران ميتوان از سه قسم دانست : قسم اوّل نوشتههاى مورّخين و نويسندگانى است ، كه مقصودشان در واقع امر نوشتن تاريخ ايران مستقلا نبوده ، بل بمناسبت مطلب يا موضوع ذكرى از وقايع كردهاند ، مثلا يك نفر مصرى يا بابلى و يا يونانى و رومى