حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

481

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

فصل چهارم لشكركشى هولاگو بايران و انقراض خلافت عباسى بعد از فتح خوارزم جوجى فاتح اين بلاد حكومت مملكت اصلى خوارزمشاهيان را بيكى از سرداران مغولى خود سپرد و او چون اوگتاى بقاآنى رسيد بامارت خراسان و مازندران نيز برقرار گرديد . از اين تاريخ تا سى و پنج سال وضع حكومت ايران و ادارهء آن تحت استيلاى مغول به اين شكل بود كه خانان تاتار جهت ادارهء اين ديار و سردارى سپاه مقيم آن يك نفر را مستقيما از مغولستان بعنوان حاكم ميفرستادند و اين حكام بدستيارى عمال و دبيران ايرانى بجمع ماليات و ادارهء امور كشورى و دفع مخالفين قيام ميكردند و از جملهء همين دبيران ايرانى است بهاء الدّين محمّد جوينى كه از حدود 630 از طرف حاكم مغولى خراسان مأمور ادارهء امور مالى و جمع عايدات بوده يا باصطلاح آن ايام سمت صاحبديوانى داشته است . بهاء الدين جوينى را اوگتاى قاآن در سال 633 بصاحبديوانى كل ممالك مغول برگزيد و او تا سال 651 كه سال فوت اوست همواره اين مقام جليل را در عهده داشت مخصوصا قسمت ايام حكومت امير ارغون بر ايران كه از 641 تا 654 طول كشيده بهاء الدين جوينى در نهايت قدرت ميزيسته و هر وقت كه ارغون بقراقروم بدربار خان مغول ميرفته او از اين امير در حكومت كفالت و نيابت ميكرده است .