حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
398
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
غياث الدّين و شهاب الدّين ملوك غور رفت و ملوك غور هم كه طمع در خاك خراسان و بلاد خوارزمشاهى بسته بودند به شرحى كه در تاريخ ايشان گذشت از اين فرصت استفاده نمودند و بخراسان تاختند ولى چنان كه ديديم « 1 » غوريّه در جميع حملات خود بخراسان و خوارزم مغلوب شدند و سلطان محمّد در 612 دولت غوريان را منقرض كرد و بر هرات و فيروزكوه و غزنه دست يافت . فتح مازندران و كرمان در 606 و 607 مازندران كه از عهد ساسانيان همچنان در دست امراى ايرانىنژاد از فرزندان شاهان ساسانى ميگذشت در ايّام سلطنت علاء الدّين محمّد خوارزمشاه تحت امر شاه غازى حسام الدّين اردشير بن حسن ( 567 - 602 ) از ممدوحين شاعر مشهور ظهير الدّين محمّد فاريابى بود اين اسپهبد در تاريخ 602 فوت كرد و پسرش شمس الملوك رستم بجاى او نشست و او نيز مانند پدر از قبول فرمان سلطان محمّد خوددارى نداشت . شمس الملوك را در چهارم شوّال 606 شوهر خواهر او كه سيّدى علوى بود كشت و به اين سبب در امور مازندران اغتشاش كرد و امراى محلّى بخوارزمشاه متوسّل شدند سلطان محمّد يكى از امراى خود را بضبط آن سرزمين فرستاد و مازندران به سهولت بتصرّف او درآمد . به تفصيلى كه سابقا گذشت يكى از امراى غز كه بر سرخس استيلا داشت يعنى ملك دينار در سال 581 پس از شكست از سلطانشاه برادر علاء الدّين تكش بجانب كرمان رو كرد و پس از جمعآورى غزانى كه در اين حدود مقيم شده بودند بالاخره در 583 سلسلهء سلاجقهء كرمان را برانداخت و خود بر كرمان مستولى شد و بنام همين ملك دينار غزى است كه منشى معروف افضل الدين ابو حامد احمد بن حامد كرمانى كتاب عقد العلى را در تاريخ كرمان بسال 584 تأليف كرده . ملك دينار پس از هشت سال ( 583 - 591 ) اميرى بر كرمان مرد و پسرش علاء الدّين فرّخشاه ( 591 - 592 ) بجاى او نشست ليكن در عهد او اوضاع
--> ( 1 ) - رجوع كنيد بصفحات 296 - 298 - 300 - 301