حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

372

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

سنجر براى اصلاح كارهاى سلطنتى او برى آمده و مسعود به خدمت او شتافته و تجديد عهد خدمتگزارى و چاكرى كرده است عاقبت مسعود بر غالب امراى ياغى غالب آمده و اكثر ايشان را مغلوب يا مقتول ساخته است . مسعود پس از سلطنتى نزديك بهجده سال در همدان بتاريخ اوّل رجب فوت كرد و او آخرين پادشاه بزرگ از شعبهء سلاجقهء عراق بلكه بازپسين فرد معتبر خاندان سلجوقى است چه پس از فوت او و سلطان سنجر كه قريب پنجسال بعد از آن اتّفاق افتاده ديگر از اين دودمان كسى كه صاحب نام و نشانى معتبر شود برنخاسته است . 11 - معزّ الدّين ابو الفتح ملكشاه بن محمود ( رجب 547 - ذى القعده 547 ) و 12 - غياث الدّين ابو شجاع محمّد بن محمود بن محمّد ( 547 - 554 ) بعد از سلطان مسعود برادرزاده‌اش ملكشاه بن محمود بن محمّد پادشاه شد ليكن چون او مردى عيّاش و بىكفايت و شرابخوار بود امرا او را پس از چهار ماه سلطنت خلع كردند و برادرش محمّد را كه در خوزستان بود بر خود بپادشاهى اختيار نمودند . از غلامان ترك قبچاقى كمال الملك سميرمى وزير سلطان محمود يكى كه ايلدگز نام و شمس الدّين لقب داشت بتدريج در دستگاه دولتى تا آنجا ترقى يافت كه از طرف سلطان مسعود در حدود 541 بحكومت آذربايجان و ارّان منصوب شد و مسعود پس از مرگ برادر خود طغرل ثانى زوجهء او را هم به عقد اتابك شمس الدّين