حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

351

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

تقسيم مىشود يك دوره از سال 490 تا 511 كه سنجر عنوان ملكى و از جانب برادران فقط امارت داشت و بلقب ناصر الدّين ملقب بوده است . دورهء دوّم از سال 511 تا 552 كه ايّام سلطنت و رياست اوست بر كلّ ممالك سلجوقى با القاب معزّ الدّين و سلطان السّلاطين و امثال اينها و قبل از اين تاريخ سنجر را ملك مشرق ميخواندند . الف - دورهء امارت سنجر ( 490 - 511 ) اوّلين واقعهء مهمّ دورهء امارت ملك ناصر الدّين سنجر پس از از دفع فتنهء ارسلان ارغو فتح طخارستان و ترمذ است بسال 491 كه سنجر آن نواحى را از دست يكى از اميرزادگان سلجوقى بدرآورده و بحوزهء امارت خود ضميمه ساخته است و بعد از آن جنگ پوژگان است كه در طىّ سلطنت بركيارق به آن اشاره كرديم و سنجر در اين واقعه كه بسال 493 رخ داده به يارى برادرزادهء خود محمّد برخاسته و بركيارق و امير حبشى را مغلوب ساخته است و در اين جنگ سپهسالارى اردوى سنجر را امير يرغش بزرگترين امراى سنجر داشته است . سنجر امير يرغش را در تاريخ 494 بفتح قلاع اسماعيليّه در قهستان و طبس فرستاد و يرغش پس از قتل و خرابى بسيار در اين اقطار بمرو كرسى سنجر بازگشت و بار ديگر در سال 497 به همين نواحى مراجعت نمود و بر اسماعيليّه سخت گرفت . عاقبت سنجر باشارهء بعضى از درباريان خود با اسماعيليان صلح كرد به اين شرط كه ايشان قلعه‌اى تازه بنا نكنند و از خريدن اسلحه و دعوت مردم بدين خويش خوددارى نمايند و يرغش بخراسان مراجعت نمود . اين مصالحه را اكثر مردم خراسان نپسنديدند و سنجر از همين تاريخ بمواضعه و جانبدارى از باطنيان متّهم شد و بعدها نيز از او اعمالى سرزد كه اين تهمت را تقويت نمود .