حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
325
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
در سال 457 الب ارسلان سفرى بماوراء النّهر و خوارزم كرد و پس از مسلّم ساختن ناحيهء جند از مراكز اوّلى اقامت سلاجقه و گرفتن اطاعت از امراى آن ناحيه و خوارزم بمرو مراجعت نمود . در مراجعت بمرو الب ارسلان پسر خود ملكشاه را رسما بوليعهدى اختيار كرد و از برادران و امرا و بزرگان سلجوقى بتصديق سلطنت ملكشاه بعد از خود قول گرفت سپس ممالك خويش را در اين تاريخ يعنى ابتداى سال 458 بين برادران و پسران و اقارب خود منقسم ساخت از آن جمله بلخ را بسليمان و خوارزم را در عهدهء ارسلان ارغو و طخارستان و چغانيان را به الياس سه برادر خود واگذاشت و مرو را به ارسلانشاه پسر ديگر خود سپرد . در سال 459 عماد الدّوله قاورد امير سلجوقى كرمان و برادر سلطان عاصى شد و نام الب ارسلان را از خطبه انداخت و دعوى استقلال كرد . الب ارسلان بكرمان آمد و پس از مغلوب ساختن لشكريان قاورد در قلعهء جيرفت بر او دست يافت ليكن او را عفو نمود و باميرى كرمان باقى گذاشت سپس از آنجا بفارس رفت و در اين سفر نظام الملك قلعهء اصطخر را براى سلطان فتح كرد و در نتيجهء اين عمل مقام او در پيش الب ارسلان بيش از پيش عزيز و محترم گرديد . فتح ملازگرد در سال 463 در سال 462 امپراطور روم شرقى رومانوس ديوجانس « 1 » با لشكر عظيم بحمله ببلاد شام پرداخت و مسلمين و امير مرداسى حلب يعنى محمود بن صالح را مغلوب ساخت و محمود كه تا اين تاريخ خود را مطيع و پيرو خلفاى فاطمى مصر قرار داده بود چون انحطاط شوكت فاطميان و دولت روزافزون الب ارسلان را مشاهده كرد از علويان مصرى روگرداند و قبل از آنكه گرفتار حملهء الب ارسلان شود در سال 463 در حلب بنام قائم عبّاسى و الب ارسلان خطبه خواند و در همين تاريخ بود كه در مكّه و مدينه نيز نام مستنصر فاطمى را از خطبه انداختند و بجاى آن نام قائم و الب ارسلان را گذاشتند .
--> ( 1 ) - Romanos Diogenes