فتح ارمنستان و قسمتى از گرجستان و ابخاز در 456 ارمنستان يعنى ناحيهء ما بين سه درياچهء وان و اروميه و گوگچه از زمانى كه خلافت بنى عبّاس رو بضعف نهاده و دولت روم شرقى نيز بر اثر تعرّضات دائمى مسلمين الجزيره و شام از ارمنستان غافل شده بود بار ديگر جانى گرفته و پادشاهان مقتدرى پيدا كرده بود كه بلاد مختلفهء اين سرزمين را تحت يك حكومت و اداره آورده بودند . چون امپراطورى روم شرقى به مردى كافى و كارى يعنى بازيليوس دوّم « 1 » ( 365 - 416 ) رسيد اين امپراطور كه جز تجديد عظمت باستانى روم خيالى نداشت در شبه جزيرهء بالكان و آسياى صغير ببسط حدود دولت خود پرداخت از آن جمله در مغرب بلغارستان را گرفت و در مشرق بارمنستان تاخت و قسمت اعظم بلاد ما بين درياچه‌هاى وان و اورميه را مسخر كرد و ارمنستان مقارن ايّامى كه دولت سلاجقه در كار تشكيل بود گرفتار حريفى قوى مثل بازيليوس و همسايهء مقتدر ديگرى يعنى دولت ابخاز ( در شمال ارمنستان و سواحل بحر سياه ) شد . بازيليوس پس از غلبهء بر ارمنستان به خيال مطيع كردن گيورگى « 2 » پادشاه جوان ابخاز از زاويهء جنوب شرقى بحر سياه عازم تسخير بلاد گيورگى شد ليكن گيورگى بكمك ارامنه و مسلمين بازيليوس را شكست داد و شوكت امپراطور روم درهم شكست بر خلاف بر اهميّت و اعتبار دولت ابخاز افزوده گشت . پس از مرگ گيورگى در سال 418 پادشاهى ابخاز بپسر نه ساله‌اش بقراطى « 3 » واگذاشته شد و مادرش مأمور ادارهء امور ملكى گرديد . بقراطى پس از آنكه برشد رسيد درصدد بسط مملكت برآمد از جمله ببلاد مسلم‌نشين قفقاز يعنى ولايات تفليس و ارّان حمله برد و در 430 مسلمين ارّان را شكستى سخت داد و در 434 تفليس را محصور نمود . دورهء اقتدار بقراطى زياد طولى نكشيد چه از يك طرف روميان او را مغلوب

--> ( 1 ) - Basile II . ( 2 ) - Giorgi ( 3 ) - Bagrati