حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
270
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
لشكركشيهاى سلطان مسعود اوّلين واقعهء مهمّ دورهء امارت مسعود لشكركشى اوست بولايت مكران در سال 422 . سلطان به يارى يكى از دو پسر والى متوفّاى آن سرزمين سپاهى به آنجا فرستاد و مكران را تا حدود سند تحت حمايت خود آورد . سال بعد مسعود لشكرى ديگر روانهء كرمان نمود و با گماشتگان ابو كاليجار ديلمى امير فارس بجنگ پرداخت ليكن سپاهيان او از وزير ابو كاليجار شكست خوردند و منهزم بخراسان برگشتند . لشكركشى سوّم مسعود بجانب رى و همدان و بلاد جبل بود در سالهاى 423 و 424 براى دفع مدّعيانى كه پس از مراجعت او از اين بلاد بخراسان بسركشى پرداخته بودند . در همان سال فوت محمود و مراجعت مسعود بنيشابور چنان كه اشاره كرديم علاء الدّولهء كاكويه از خوزستان باصفهان آمد و به سهولت اين شهر و همدان و رى را متصرّف شد و بتعرّض املاك فلك المعالى منوچهر بن قابوس زيارى كه تحت امر غزنويان ميزيست شروع نمود و خوار و رامين و دماوند را از عمّال او گرفت . فلك المعالى بسلطان مسعود توسّل جست و مسعود از خراسان سپاهى بمدد منوچهر فرستاد . اين سپاهيان به يارى علىّ بن عمران از اصحاب فلك المعالى و از ممدوحين منوچهرى دامغانى رى را از علاء الدّوله پس گرفتند و علاء الدّوله در جنگ زخم برداشت و بيكى از قلاع پانزده فرسخى همدان گريخت . بعد از فرار علاء الدّوله منوچهر در رى بنام سلطان مسعود خطبه خواند و مسعود هم يكى از رجال خود را كه تاشفرّاش بود در تاريخ 422 بحكومت رى و بلاد جبل مأمور كرد . علاء الدّوله بعد از التيام جراحت بمدد فرهاد بن مردآويج از همدان ببروجرد تاخت و تاش فرّاش و علىّ بن عمران به عقب ايشان لشكر فرستادند و اين دو سردار بعد از چند جنگ در سال 423 بالاخره علاء الدّوله را باصفهان فرارى كردند و همدان و