حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 18
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
اطّلاعات بيشترى راجع به اين شكل حكومت تحصيل نمائيم بايد در طرز حكومت اشكانيان بيشتر دقيق شويم . تاريخ آريانهاى ايرانى از قرن هفتم يا اواخر قرن هشتم ق . م شروع مىشود و هرچه قبل از آن بوده در پس پرده ظلمت مستور است بنابراين لااقل در مدّت بيست و سه قرن يعنى در زمانى كه از جدا شدن آريانها از مردمان ديگر هند و اروپائى تا قرن هفتم ق . م گذشته محقّقا معلوم نيست كه آريانها چه ميكردهاند همينقدر از داستانهاى قديم ما برميآيد كه آريانهاى شهرى و دهنشين شده و دولتهائى تشكيل نموده بودند در اينجا ذكر داستانها خارج از موضوع است ولى كلّياتى كه از آنها بدست ميآيد دلالت مىكند بر اينكه آريانها لااقل چهار دولت تشكيل كردهاند دو دولت را بايد موافق داستانها دولت جمشيديها و فريدونيها بناميم دو دولت ديگر را دولت منوچهرىها و زابيها . زمان جمشيد خيلى قديم است بعضى عقيده دارند كه جمشيد داستانى مربوط بزمانى است كه هنوز جدائى بين مردمان هند و اروپائى روى نداده بود ولى بهرحال زمان او از زمانى كه آريانهاى هندى و ايرانى با هم بودهاند پائينتر نميآيد « 1 » دولت فريدونىها نيز مربوط به اين زمان مىباشد دولت منوچهرىها و زابيها منسوب بدورههائى است كه آريانهاى ايرانى در شمال شرقى فلات ايران برقرار شده و در فشار مردمانى بودند كه از طرف شمال همواره به اينها حمله ميكردند ظنّ قوى ميرود كه اين مردمان همان سكاها بودهاند « 2 » بالاتر گفته شد زمانيكه آريانهاى ايرانى بفلات ايران آمدند يكى از مردمان بومى اين مملكت عيلاميها بودند بنابراين قبل از دخول در تاريخ ايران بايد شمهاى از عيلاميها بگوئيم زيرا اين مردم گذشتههاى مفصّلي داشتند و آشنا شدن با گذشتههاى اين ملّت بجهاتى
--> ( 1 ) - شيد صفت و معني درخشنده است اصل اسم جم است كه در حماسه ملى هنديها يمه و در آوستا ييما گفتهاند ( 2 ) - معلوم است كه اين كلّيّات استنباطهائى است كه از داستانها مىشود و محقّق نيست