كه در جاى خود بيايد براى فهم تاريخ آريانهاى ايرانى هم مفيد است مختصرى از تاريخ عيلام مقدّمه اطلاع ما بر عيلام تا چهل سال قبل منحصر بذكر مجملى بود كه توراة از آن نموده و اسم كدرلاعمر پادشاه عيلام را در ضمن حكايتى برده « 1 » مورّخين عهد قديم هم‌چنانچه از نوشته‌هاى آنها معلوم است اطّلاعاتى راجع بعيلام نداشتند حال بدين منوال بود تا حفريّات شوش پيش آمد اول كسى كه تحقيقات علمى راجع بشوش نمود لفتوس انگليسى بود « 2 » و ليكن حفريّات متمادى علمى بدست دو هيئت علمى فرانسوى به عمل آمد اول مارسل ديولافوا « 3 » در 1884 م . شروع بعمليات نمود و قصر داريوش اول و قصرى را كه بعدها اردشير دوم هخامنشى روى خرابه‌هاى قصر اول ساخته بود و امروز تلّ خاكي است كشف كرد بعد از او هيئت ديگر در تحت رياست دمرگان « 4 » حفريّات را دنبال نمود اگرچه حفريّات شوش هنوز باتمام نرسيده و چنان كه گويند نيم قرن لازم است تا اين كار بانجام برسد باوجوداين از آنچه تا به حال بدست آمده تاريخ عيلام تا اندازه‌اى روشن شده و يك دولت بر دولتهاى بزرگ مشرق قديم افزوده چون اين مختصر گنجايش تاريخ مفصّل عيلام را ندارد بذكر مطالب عمده اكتفا ميكنيم . حدود عيلام در عهود قديمه عيلام اطلاق ميشد بمملكتى كه از اين ولايات تركيب يافته بود : خوزستان - لرستان - پشت‌كوه - كوه‌هاى بختيارى حدود اين مملكت از طرف مغرب دجله بود از طرف مشرق قسمتى از پارس از سمت شمال راهى كه از بابل بهمدان ميرفت و از سمت

--> ( 1 ) - سفر پيدايش باب 14 ( 2 ) - LOFTUS ( 3 ) - MARCEL DIEULAFOY ( 4 ) - J . DE MORGAN