حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

198

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

معتمد خليفه و اهل بغداد از پيش‌آمدن يعقوب متوحّش گشتند و موفّق برادر و وليعهد معتمد رسولى پيش يعقوب فرستاد و از خيال او پرسيد در ضمن به او پيغام داد كه معتمد ترا فرمان امارت خراسان و بلخ و طخارستان و گرگان و طبرستان و رى و فارس و شرطگى بغداد داده و مأمور جهاد با كفّار كرده در اين صورت به طرف عراق پيش‌آمدن موردى ندارد يعقوب جواب داد كه ميخواهم خود به خدمت خليفه برسم و شرط خدمت بجا آرم . هر قدر معتمد و موفّق خواستند يعقوب را به اين وعده - ها بازگردانند او پيشتر ميراند تا آنكه بالاخره معتمد امر بجمع سپاه داد و عازم جلوگيرى او شد . جنگ بين دو لشكر در دير العاقول ( در مشرق دجله بين بغداد و مداين ) در رجب سال 262 اتّفاق افتاد و ابتدا فتح با يعقوب بود امّا چون خليفه خود در ميان سپاه بود و بوسيلهء منادى جمعى از لشكريان يعقوب را به طرف خود خواند و يعقوب را عاصى و نسبت بامير المؤمنين سركش معرّفى كرد و از طرفى ديگر در ميان اردوى يعقوب نهرهاى آب راند هزيمت بر لشكر صفّارى افتاد و يعقوب خود نيز سه زخم خورد و گلو و دستش مجروح شد ناچار بىآنكه در عزمش فتورى راه يابد بخوزستان برگشت تا درصدد جمع سپاه ديگر و كشيدن انتقام اين شكست كه اوّلين شكست او در تمام دورهء شمشيرزنى و كشورگشائى بود برآيد . از اسراى همراه يعقوب جمعى كه يكى از ايشان محمّد بن طاهر طاهرى بود آزاد شدند . معتمد محمّد بن طاهر طاهرى را بشرطگى بغداد گماشت و حكومت فارس را هم در عهدهء محمّد بن و اصل گذاشت و ببرادر خود موفّق نيز دستور داد كه در تعقيب يعقوب بخوزستان لشكر ببرد . موفّق تا واسط پيش راند ليكن در آنجا مريض شد و ببغداد برگشت و يعقوب از جانب او آسوده گرديد و بتسخير مجدّد فارس و دستگيرى محمّد بن و اصل قيام نمود . فتح دوبارهء فارس و دستگيرى محمّد بن و اصل در سال 263 دست داد و يعقوب در اين سفر خزاين محمّد بن و اصل را كه در قلعه‌اى از قلاع اصطخر محفوظ