حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
178
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
ج - ديالمهء رى و همدان و اصفهان رى و همدان و اصفهان چنان كه سابقا ديديم در ميان فرزندان بويه ابتدا سهم ابو على حسن ركن الدّوله بود و اين امير در سال 366 اندكى قبل از فوت خويش از اين نواحى اصفهان را بپسرش ابو منصور بويه ملقب بمؤيّد الدّوله و رى و همدان و مضافات اين دو قسمت را بپسر ديگر ابو الحسن على ملقّب بفخر الدّوله واگذاشت و از دو پسر تعهّد گرفت كه امر برادر بزرگتر ابو شجاع پناه خسرو و عضد الدّوله را كه مالك فارس و كرمان شده بود اطاعت كنند . به اين ترتيب قلمرو ركن الدّوله در سال 366 سهم دو پسرش مؤيّد الدّوله و فخر الدّوله گرديد ولى اين حال فقط سه سال دوام كرد چه به تفصيلى كه ميدانيم عضد الدّوله در سال 369 به اين بهانه كه فخر الدّوله در نزاع بين او و عزّ الدّولهء بختيار جانب پسر عم را گرفته و به يارى او قصد برادر بزرگتر را داشته از بغداد بعزم سركوبى برادر حركت كرد و فخر الدّوله كه تاب پايدارى نداشت و ميترسيد كه عضد الدّوله با او همان معامله را روا دارد كه با عزّ الدوله معمول داشته ممالك خويش را رها نمود و بجرجان بپناه قابوس بن وشمگير رفت . عضد الدوله رى و همدان و ساير ولايات فخر الدوله را گرفت و آنها را ضميمهء اصفهان ساخته ببرادر خود مؤيّد الدّوله واگذاشت و او را خليفه و نايب خويش معرّفى كرد . 1 - مؤيّد الدّوله ( 366 - 373 ) مؤيّد الدّوله به شرحى كه در احوال قابوس گذشت در جمادى الأخرى سال 371 بامر عضد الدّوله قابوس و فخر الدّوله را از جرجان بخراسان راند و آن ناحيه و قسمتى از طبرستان را هم بحوزهء امارت خود ملحق ساخت سپس در رمضان همين سال