حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
15
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
و اكتسابى بوده ايشان يعنى فرزندان اسماعيل را عرب مستعربه خواندهاند . قبائل عمدهء عرب قحطانيه عبارتند از : جرهم سبا كهلان و حمير و چند قبيلهء ديگر كه مثل كهلان و حمير از قبيلهء سبا منشعب شدهاند . از تمام عرب قحطانيّه مشهورتر قبيلهء حمير است كه پس از برانداختن عرب بائده در يمن جاى گرفته و مؤسس دولت بالنسبه معتبرى شدهاند . ملوك حمير قبيلهء حمير در سرزمين يمن ببناى آباديهاى تجارتى كوچك از جنس دار التجارههاى قديم فنيقى موفق آمده و بوسيلهء اين بلاد با حبشه و هندوستان و از طريق خشكى با سواحل خليج فارس و بحر عمان تجارت ميكردند و تمدّنى داشتند از نوع تمدنهاى فنيقى و مصرى به همين جهت جنبهء نظامى و لشكركشى آن كم بود . از دول حميرى دو دولت بالنسبه معتبرتر است اول دولت سبا كه از حدود 850 تا 115 قبل از ميلاد دوام كرده و پايتخت آن شهر سبا يا مارب بوده است دوم دولت تبابعه كه پايتخت ايشان در شهر ظفار يكى ديگر از بلاد يمن قرار داشته و چون اسم عمومى هريك از پادشاهان اين سلسله تبّع بوده است سلسلهء ايشانرا سلسلهء تبابعه ميگويند اين دولت از 115 قبل از ميلاد تا 531 ميلادى طول كشيد . سيل عرم علت انقراض دولت سبا را چنين ذكر كردهاند كه اين دولت به علت كميابى آب در فاصلهء سه ساعتى شهر سبا در تنگنائى كه بين دو كوه وجود داشت سدّى بسته بود به طول 300 ذرع و عرض 150 ذرع تا در مواقع پرآبى آبهاى سيلابها و مجارى موقتى را در پشت آن ذخيره كنند و در موقع حاجت از آن آب ذخيره انهارى جدا كرده براى زراعت به دو طرف شهر سبا ببرند . در حدود قرن اول قبل از ميلاد كه دورهء منتهى ضعف دولت سبا بود سدّ مارب شكستى عظيم يافت و دولت به علت ناتوانى و سستى از عهدهء تعمير آن برنيامد و از ترس ويران شدن پايتخت كه در زير آن سدّ قرار داشت مركز حكمرانى خود را از سبا به شهر ظفار منتقل كرد و چون سدّ درهم شكست و اطراف سبا را كه جايگاه اقامت قبايل مختلف