حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
پيشگفتار 27
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
روز بروز كار اقبال بالايى مىگرفت . در آن روزگار در مدارس معروف تهران درس مىگفت . در دارالمعلمين عالى زبان فارسى و در مدرسهء سياسى و مدرسه نظام تاريخ و جغرافيا تدريس مىكرد . گروهى بسيار از مردان نامور امروزى ايران از شاگردان اقبالند . اقبال چون در مدرسهء نظام درس مىگفت در سال 1304 به سمت منشى هيأت نظامى ايران بپاريس رفت . در پاريسباز از سر نو بدرس خواندن و دانش اندوختن پرداخت . از دانشگاه « سربن » درجهء ليسانس در ادبيات گرفت . هنگامى كه اقبال از مدرسهء دار الفنون ديپلم گرفته بود به مناسبت آنكه معاونت كتابخانهء معارف را داشت با مشاهير دانشمندان روزگار خود كه در تهران محفل انس و بحث داشتند آشنائى يافته بود . دورانى را با ملك الشعراء بهار و رشيد ياسمى و سردار معظم تيمور تاش و سعيد نفيسى همنشين بود و مجلهء دانشكده را نشر ميدادند . زمانى را با محمد على فروغى و ابو الحسن فروغى و غلامحسين رهنما و عبد العظيم قريب همكارى داشت و مجلهء فروغ تربيت را چاپ ميكردند . شهرت نويسندگى اقبال از اين دو مجله برخاست و هركس كه با ادب فارسى آشنا بود و مجلات آن روزگار را ميخواند اقبال را مىشناخت . اقبال هنگامى كه بپاريس رفت با ميرزا محمد خان قزوينى آشنا شد از همان هنگام دوستى گرانقدر و هميشگى ميان آن دو پديد آمد و تا مرگ با آنان همراه بود . قزوينى اقبال را از روى آثارى كه در تهران انتشار داده بود ميشناخت . بيگمان دوستى و همنشينى مرحوم قزوينى در مايه گرفتن اقبال بسيار مؤثر افتاد . اقبال پس از بازگشت از اروپا به استادى دانشگاه انتخاب شد و در فرهنگستان ايران نيز از اعضاء پيوسته بود . در سال 1324 شوق خدمتگزارى به زبان و ادبيات فارسى اقبال را بر آن داشت كه مجلهاى در زمينهء تحقيق در مسائل مختلف مربوط بتاريخ و ادب ايران انتشار دهد . اين مجله بنام « يادگار » نشر شد و مدت پنج سال ادامه يافت و در شمار بهترين مجلاتى