مسلمين دوام آرد : بالنتيجه بعد از دوازده قرن و نيم‌باز استيلا و تفوّق در آسياى غربى با مردمان سامىنژاد گرديد كارهائى كه آريانهاي ايرانى براى تمدّن بشر كرده‌اند در بادى نظر ممكن است چنين استنباط شود كه گذشته‌ها و كارهاى مللي كه از نژاد هاى مختلف بوده و هركدام تاريخ جداگانه و مستقلّى داشته‌اند ارتباطى با يكديگر ندارد و ليكن وقتى كه كلّيه بشر را در نظر گرفته از لحاظ آدميّت بتواريخ ملل نظر كنيم به آسانى مىيابيم كه تمدّن‌هاى كنونى با وجود تفاوتهائى كه با هم داردباز نتيجه حوادثى است كه در اعصار قبل از تاريخ روى داده يا كارهائى كه در عهود تاريخى انجام يافته و ملل و اقوام تاريخى كه از نژادهاى مختلف بوده‌اند هركدام بنوبت خود براى نوع بشر كارهائى كرده بميراث گذاشته و گذشته‌اند بنابراين آريانهاى ايرانى هم كه اقوام بزرگى بوجود آورده‌اند البتّه كارهائى كرده‌اند و براى ما لازم است بدانيم كه آن كارها چيست و بر مردمانى كه قبل از آنها مالك الرّقاب ملل بودند چه مزايائى داشتند و چه مقامي را در تاريخ تمدّن حائزاند براى فهم مطلب بايد تاريخ ايران قديم را در نظر گرفته كليّاتى از آن استخراج كرد و اين كليّات را با كليّاتى كه از تواريخ ملل ديگر عهد قديم استنتاج شده سنجيد تا بدون انحراف از جادّه بيطرفي آنچه حقّ است گفته شود اگر بخواهيم مقايسه و سنجش را در اين صفحات به عمل آورده و بعد نتيجه را بنويسيم از حدوديكه براى اين كتاب معيّن شده خارج خواهيم شد و از اين جهت به نتيجه ميگذريم بنابر مقايسه مذكور كارهائى كه آريانهاى ايرانى انجام داده و چيزهاى تازه كه در عالم قديم داخل كرده‌اند و بعد ميراث بشر شده و نفوذ در تمدّن‌هاى ساير اقوام و ملل در زمانهاى مختلف يافته از اين قرار است : اوّل - تشكيل دولت بزرگى كه تا آن روز در تاريخ نظير نداشته چه از حيث بسط و چه از حيث تشكيلات