جنگ قادسيّه و تصرّف مداين « 1 » - ( 14 هجرى - 636 م . ) « 2 » قادسيه در نزديكى محلّي بود كه در زمان بعد آن را كربلا ناميدند در اينجا تلاقى فريقين روى داد و جنگ سختى درگرفت كه چهار روز طول كشيد روز اوّل بواسطه فيلها بهره‌مندى با ايرانيها بود زيرا اسبهاى مسلمين چون از فيلها وحشت داشتند اطاعت نميكردند روز دوّم كمكى بمسلمين از شام رسيد و آنها سواره نظام ايران را شكست داده تلفات زياد كه تا ده هزار نفر تخمين كرده‌اند وارد نمودند روز سوم قعقاع بن عمرو رئيس قشون امداديّه كه از شام رسيده بود با نيزه چشم فيل سفيدى را كور كرد و ديگرى با فيل ديگر همين كار نمود و فيلها برگشته در صفوف قشون ايران باعث اختلال شدند شب روز چهارم مسلمين بدسته‌هاى متعدّد تقسيم شده و شبيخون بقشون ايران زده نگذاشتند سپاه ايران استراحت كند چنان كه در تمام شب جنگ امتداد داشت « 3 » روز چهارم جنگ سختى درگرفت و در اين هنگام تندبادى وزيده خاك ميدان جنگ را به روى ايرانيها زد و اختلال بزرگى در صفوف آنها انداخت مسلمين از اين وضع استفاده كرده و حملات شديد نموده قلب لشگر ايران را شكافتند رستم خود را در آب انداخت كه بشناو فرار كند ولى مسلمى كه هلال بن علقمه نام داشت او را تعقيب كرده بكشت و بعد سر مقتول را به نيزه زده بر تخت او برآمد و فرياد كرد : « بخداى كعبه كه من رستم را كشتم » پس از آن قشون ايران‌باز پافشارى كرد ولى كمكى بمسلمين رسيد و لشگر ايران شكست خورد در اين جنگ درفش كاويانى بدست مسلمين افتاد نوشته‌اند جواهرات آن باندازه‌اى بود كه به پول امروزى تقريبا دويست هزار تومان قيمت داشت ولى عربى كه آن را بچنگ آورد به پنجهزار تومان فروخت

--> ( 1 ) - مداين همان تيسفون است اين پاىتخت چون از سه شهر تركيب يافته بود اعراب مداين ناميده‌اند ( 2 ) - جهت اينكه 14 هجرى در موردى با 625 و در مورد ديگر با 636 تطبيق شده اين است كه هجرت نبى در ژون ( يعنى در ماه ششم ) 622 روي داده و بعلاوه سال قمري ده روز و كسرى كم‌تر از سال شمسى است ( 3 ) - اين شب را ليلة الهرير ناميده‌اند