را اشغال كرد كه بين كوههاى آلتاى و سيحون واقع بود كلمه ترك از كوهى است كه شبيه بكلاه‌خود است و كلاه‌خود را در زبان تركي دورك « 1 » ميگفته‌اند پادشاه اين قوم لقب خاقانى داشت و اولين خاقان تركها تومن « 2 » نامى بود كه در حدود 533 م . فوت كرد خاقان تركها را كه معاصر انوشيروان بوده مكان خان « 3 » ميناميدند ( 554 م . ) جنگ با خزرها مقارن اين زمان انوشيروان به خزرها نيز پرداخت چه اينها هم در ولايات سرحدّى ايران مرتكب قتل و غارت مىشدند جنگ با آنها نيز به بهره‌مندى ايرانيها خاتمه يافت براى ترس و رعب آنها انوشيروان هزارها نفر از اين مردم بكشت و غنائم زياد از آنها برگرفت دست‌نشاندگي يمن در زمان انوشيروان يكى از شاهزادگان خاندان حمير كه در يمن سلطنت داشت بدربار ايران پناهنده شده براى استرداد تاج و تخت از دست رفته از انوشيروان استمداد كرد توضيح آنكه در اوايل قرن ششم ميلادى حبشيها كه مسيحى بودند يمن را تصرّف كردند و سردار حبشى ابرهه كه فتوحاتى كرده بود حكومت خود را در اينجا محكم نموده كليسياهائى در صنعا بنا كرد امپراطور روم از اين اوضاع خوشنود و انوشيروان مكدّر شد اين بود كه انوشيروان از پناهنده شدن شاهزاده مزبور استفاده كرده وهرز نامى را با قشونى براى تصرّف يمن فرستاد و اين سردار از خليج پارس تا يمن با بهره‌مندى پيشرفت و عدن را تصرّف كرده حبشيها را از يمن براند ( 570 م . ) « 4 » پس از آن خانواده حمير برقرار و دست‌نشانده ايران گرديد و وهرز و سپاهيان ايرانى در آنجا مانده با اهالي مخلوط شدند چنان كه اعراب دوره اسلامى آنها را ابناء ميناميدند جنگ با تركها تركها پس از آنكه قسمتى از مملكت هياطله بتصرّف آنها

--> ( 1 ) - DURK ( 2 ) - TUMEN ( 3 ) - MOKAN KHAN ( 4 ) - راجع بتاريخ اين واقعه بين محقّقين اختلافى هست چنان كه بعضى تاريخ آن را 576 م . نوشته‌اند