حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 179
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
فوق گفته شد سطحى بود و در نزد پارتيها هم هيچ بعمق نرفت باب پنجم دوره دوم پارسيها فصل اول شاهان ساساني مقدّمه ساسان مؤبد معبدى بود كه در استخر براى ناهيد ساخته بودند زن او - رامبهشت - دختر يكى از پادشاهان بازرنگى بود و اين سلسله پادشاهان در نيسايه سلطنت داشتند ( شهر مزبور بمناسبت ديوارهاى سفيد از زمان استيلاى عرب در فارس موسوم به بيضا شد ) پاپك پسر ساسان در شهر خير در كنار درياچه بختگان حكومت داشت او براى پسرش اردشير از گوزهر بازرنگى شغل قلعهبيگى شهر داراب را گرفت و از اين زمان ترقّى اين خانواده شروع شد بعد پاپك گوزهر را كشت و خود را پادشاه خوانده از اردوان پنجم لقب پادشاهى براى پسر بزرگ خود شاپور خواست اردوان امتناع نمود ولى باوجوداين شاپور بعد از فوت پدر خود را پادشاه دانسته اردشير را مجبور كرد كه تابع او شود و ليكن طولى نكشيد كه از جهت خراب شدن زيرزميني در قصر ملكه كه هماى نام داشت شاپور زير آوار ماند و بمرد و اردشير پادشاه شد ( 212 م . ) « 1 » اوّل - اردشير اوّل ( ارتخشتر ) « 2 » اردشير فكر سلطنت بزرگى در سر خود ميپرورانيد تا آنكه در 223 م . علم طغيان بيفراشت : اوّل حمله بكرمان برد و بلاش پادشاه آن را مغلوب و
--> ( 1 ) - راجع بتاريخ سلطنت شاهان ساسانى بايد در نظر داشت كه تا 310 م . سنواتي كه ذكر شده تقريبى است ( نلدكه ) ( 2 ) - ارتخشتر در دوره ساسانى ارتخشتر شده .