حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

مقدمه 170

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

خيمه امپراطور شدند روميها كه در كمين بودند به پارتىها حمله كرده همه را كشتند فقط اردوان جانى بسلامت دربرد پس از اين واقعه شرم‌آور بفاصله كمى كاراكالّا را در نزديكى حرّان كشتند ( 217 م . ) امّا اردوان فورا مشغول جمع‌آورى لشگرى گرديده قصد قشون رومى را نمود ولى قبل از ورود او بسرحدّ ايران سفراى ماكرىنوس جانشين كاراكالّا دررسيدند و مذاكرات شروع شد اردوان تخليه بين النّهرين و تاديه غرامت زيادى مطالبه كرد و چون پذيرفته نشد جنگ درگرفت سواره نظام پارتى در اين جنگ باز اسلوب قديم خود را به كار برد و تيرهاى ايرانىها و نيزه‌هاى سوارانى كه در زير پولاد و سوار شتر بودند روميها را عاجز كرد : دو روز جنگ بى نتيجه بود روز سوّم قشون ايران كاملا فاتح شد و روميها تكليف صلح كرده مبلغ زياد بعنوان غرامت پرداختند « 1 » ولى تخليه بعضى از قسمتهاى بين النّهرين كه از جنگهاى سابق در تصرّف روميها مانده بود از جهة انقراض دولت اشكانى صورت نگرفت . از كارهاى ننگينى كه كاراكالّا كرد يكى هم اين است كه در آربل استخوان‌هاى شاهان اشكانى را بيرون آورده دور انداخت از اين قضيّه معلوم مىشود كه اشكانيان اموات خود را دفن ميكردند اگر چه خبرى هم هست كه شاهان آخرى اشكانى جسد مردگان خود را ميسوزانيدند اردوان را كه آخرين پادشاه اشكانى است بعضى چهارم نوشته‌اند گوت شميد او را اردوان پنجم دانسته و گويد كه از سنه 216 م . بر بلاش پنجم فائق آمد در زمان اين شاه از جهة نارضامندى مردم و جنگ خانگى در سر تخت سلطنت و انحطاطى كه در تزايد بود سلسله اشكانى منقرض و سلطنت ايران بدودمان ساسانى منتقل گرديد شخصى كه در اين امر قائد و پيش‌قدم شد اردشير پاپكان بود كه بر اردوان پنجم خروج كرد و موفّق گرديد ( 224 م . ) پس از كشته شدن اردوان در رام‌هرمز

--> ( 1 ) - تقريبا بيست كرور تومان به پول امروزى