حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 81
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
والي آن مملكت ارىتس ميخواست مستقل شود و ليكن داريوش پيشدستى كرده بدست مأمورى او را نابود كرد بعد داريوش بمصر رفت ( 517 ق . م . ) زيرا در آنجا هم بواسطه سوء سلوك والي زمينه اغتشاش مهيّا شده بود پس از ورود والى مصر را كه آرياندس نام داشت بكشت و قلوب روحانيين مصر را كه خيلي قوى بودند جذب كرد : با اين مقصود عطاهاى زياد به آنها نمود و براى اينكه تلافي كارهاى بيرويّه كمبوجيه را نموده باشد در عزادارى مصريها در موقع تلف شدن گاو مقدّس آنها شركت و سوگوارى كرد و يكصد تالان « 1 » وعده نمود به كسى كه گاو مقدّس مصريها را موافق علايم آن پيدا كند كلّيّة در اين سفر از مصريها دلجوئى كامل نمود : بمعابد آنها رفته نسبت بارباب انواع مصر احترام زياد كرد - معبدى در آمّن براى مصريها ساخت و كاهن بزرگ سائيس را كه سابقا بشوش تبعيد شده بود احضار نموده پس از نوازش بسيار مأمور كرد خرابيهاى قشون كمبوجيه را مرمّت كند پس از آن راههاى تجارتى مصر را كه خراب شده بود مرمّت و دائر نمود و درياى مغرب را با بحر احمر اتّصال داده تجارت مستقيمى بين مصر و هند برقرار كرد بواسطه اين كارها مصريها از داريوش كاملا راضى شده او را يكى از قانونگذاران بزرگ خود دانستند . بايد در نظر داشت كه داريوش تغييرى در اوضاع مصر نداد و اراضى مانند سابق در دست نجبا و روحانيّين بماند ولى در ممفيس و دو نقطه ديگر براى حفظ امنيّت مصر ساخلوهائى گذاشت در زمان داريوش مصر در رفاه بود و ليكن زارعين از جهت مالياتهاى گزاف در سال آخر سلطنت داريوش شوريدند ( 486 ق . م . ) سفرهاى جنگى كه داريوش براى اسكات ممالك كرد بيست فقره بود و نه نفر را كه خروج كرده خود را پادشاه خوانده بودند داريوش و سركردگان او معدوم نمودند
--> ( 1 ) - تقريبا يكصد و بيست هزار تومان به پول امروزى