سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

771

تاريخ ايران ( فارسى )

فقط سيصد نفر ايرانى جرئت پرواز پيدا نمودند ، ولى در سال دوم اين عده به سه هزار نفر ازدياد يافت و هرساله بتدريج بر تعداد مسافرين و كالا افزوده خواهد شد . ايران با داشتن هواى خشك و نمايانى شگفت‌انگيز و نيز فواصل زياد آن بهترين كشور جهت توسعهء هواپيمائى است . به غير از اين وجه مسئلهء نظم و قانون با وجود هواپيما تقويت خواهد شد و ايرانيان بقسمى كه تاكنون سابقه نداشته است قادر به مسافرت به اقصىنقاط ميگردند . جادهء هوائى به هندوستان از جمله مسائل مهمى كه ايران بايستى با بريتانيا حل كند يكى موضوع جادهء هوائى يكسره به هندوستان بود كه قسمتى از آن از ايران ميگذشت . اين راه از قاهره و بغداد گذشته و از آنجا بر فراز عراق به اول خليج ميرسد و از اين نقطه مىبايد به بلوچستان انگليس برسد . بهترين خط عبور از كنارهء ساحل ايران و عبور از بنادر بوشهر ، بندرعباس و جاسك بوده و از جاسك رو بمشرق سيم تلگراف هند و اروپا از كنار ساحل ميگذرد و بدون شك داراى ارزش بسيارى جهت هوانوردان است . پروازهاى اكتشافى و مقدماتى به زودى پس از خاتمهء جنگ از قاهره تا كراچى انجام گرفت و ايران نه‌تنها مقررات هوائى بين المللى را در 1919 قبول كرده بود بلكه يك موافقت‌نامهء موقتى را هم در سال 1925 دائر باعطاى حق عبور از كنارهء ساحل به انگليسىها امضا كرد . بموجب مواد آن ايران از سرويس هوائى مجانا و بدون دادن كمك خرج استفاده ميكرد و همچنين مالك كليهء فرودگاههائى ميشد كه دولت انگلستان مىساخت . چون ايران مصمم شده بود بهر قيمتى كه شده كاپيتولاسيون را ملغى كند تصميم گرفت كه از اين امتياز استفاده نموده و بوسيلهء آن بر حكومت انگليس فشار آورد . در نتيجهء تعقيب اين سياست دفعة اعلام داشت كه اجازهء عبور هوائى از سواحل جنوبى كشور نخواهد داد ، ولى نسبت به خط هوائى كه از مركز ايران بگذرد مساعد است . بالاخره در سال 1928 وقتى كه كاپيتولاسيون ملغى شد ايران با كمپانى « راههاى هوائى امپراطورى » قرارى بست كه طبق شرائط آن اعتراض خود را نسبت به عبور از نقاط ساحلى پس ميگرفت .