سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
683
تاريخ ايران ( فارسى )
در آن و نگاهدارى اين عناصر بايد اقدامات معينى بوسيلهء انگليسها بجا آورده شود . در اين اوان ارمنىها و گرجستانىها تصميم گرفتند كه استقلال خود را مطالبه كنند و ايالت سومى در تحت نام جمهورى آذربايجان كه باكو پايتخت آن معين شد بوجود آمد . سبب اعزام ميسيون دنسترويل ژانويه 1918 م . اعزام سپاهيان زيادى از آرتش انگليس براى حمايت و پشتيبانى گرجستانىها و ارمنىها غيرممكن بود ، چه بغداد از باكو 800 ميل فاصله داشت ، بعلاوه بيشتر راه ارتباط و مواصلات خراب و ناهموار بود و در بعضى نواحى و نقاط هم كه راهش كوبيده و هموار شده بود خيلى بد تعمير شده و از سرتاسر مناطق قحطىزدهء شمال غربى ايران عبور مىنمود . بنابراين مقامات صلاحيتدار تصميم گرفتند كه يك هيئت اعزامى نظامى به منظور تجديد تجهيزات دستههاى مختلفى كه در آن ناحيه بودند فرستاده شود كه آنها را براى مقابلى با تركان آماده كند . چون معلوم بود كه تركها آن قدرتى را كه در دو سال قبل نشان داده بودند حالا دارا نيستند و چنين اميد ميرفت كه گرجىها و ارامنه براى دفاع از اوطان خود دليرانه خواهند جنگيد ، ولى ارامنه در هرصورت چنين كارى نكردند . انقلاب جرئت و جسارت مردم را برده بود . آنها حاضر براى يارى و كمك بودند ولى براى اوطان خود حاضر بمرگ نبودند . اعزام ميسيون يكى از آن قمارهاى بزرگ در جنگ بود . هيئت مزبور در انجام مقصود اصلى موفق نشد ، ولى چنان كه بعد معلوم خواهد شد به علت نتايج حاصله موجه گرديد و ثابت شد كه حق بجانب وى بود . سردار اين هيئت ماژور ژنرال ال ، سىدنسترويل پهلوان داستان « استالكى » اثر كيپلينگ « 1 » ، مردى خوش جثه ، جدى و فعال با شخصيت نافذ بود . اطلاعات و معلومات ذى قيمتى راجع باهالى روس و زبان روسى داشت و درعينحال داراى مشربى بس شوخ و ظريف بوده است . حمله به انزلى از راه ايران فوريه 1918 م نقشهء اصلى اين بود كه نيروئى شامل 150 افسر و 300 سرباز خارج از صف از تمام جبههها انتخاب شوند ، مثلا شش افسر از پليس جنوب تهيه شد . چون وقت خيلى تنگ و حائز اهميت بسيار بود بدين جهت قبل از اينكه اعضاى اين ميسيون جمع شوند دنسترويل از بغداد با يك
--> ( 1 ) - Kipling .