سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

624

تاريخ ايران ( فارسى )

اتباع انگليس و سيم تلگراف و نيز ايستگاه تلگراف بىسيم از حمله و دستبرد عشائر و ايلات بودند ، ولى عداوت و خصومت تنگستانىها انگليس‌ها را مجبور كرد كه بر عدهء دستهء مزبور بيفزايند . دفاع و حفاظت بوشهر براى اين زحمت داشت كه مركز سيم تلگراف در رشاير پنج يا شش فرسخى واقع شده و ديگر اينكه مقر مأمورين سياسى ( باليوزخانه ) و ساير منازل انگليسىها از هم پراكنده و بفاصلهء زياد واقع شده بودند ، و بدينجهت تنگستانىها به آسانى ميتوانستند به آن جزيره حمله بياورند ، زيرا بوشهر را ميتوان اينطور تعريف كرد كه آن قطعه شن‌زارى است بمساحت هفت ميل مربع معروف به مشيله كه گاهگاهى آب آن را ميپوشاند . حمله‌اى كه در ماه ژوئيه رخ داد سبب شد كه دو نفر افسر انگليسى كشته شوند . وضع مخالفت‌آميز سخت دولت ايران منجر به اين شد كه بريتانيا بوشهر را موقتا اشغال نمايد و اين موقع خوبى بآلمانها براى تبليغ داد و آنها هم از آن استفادهء زياد كردند . در ماه سپتامبر حملهء ديگرى به بوشهر اتفاق افتاد و انگليس‌ها اينوقت خط دفاعى براى خود ترتيب داده و بعد از نبرد خيلى سختى دشمن را با تلفات زياد بوسيلهء آتش توپخانه از مشيله منهزم ساختند . از طرف ما فقط يك فرمانده انگليسى و يك فرمانده هندى در اثر حملهء دليرانهء سوارنظام كشته شدند . واسموس در فارس هم آشوبى به پا كرد . در ماه مارس او وارد شيراز شد . استاندار شيراز مخبر السلطنه بود كه تحصيل‌كردهء برلين و از طرفداران جدى و آلمان دوست‌هاى قوى بود . افسران ايرانى و سوئدى ژاندارمرى نيز با آلمانها همراه بودند و در سرتاسر فارس براى آلمانها كار ميكردند . براى يك شاهد مثال جامعى ميگوئيم كه لوندبرگ يكى از افسران ژاندارمرى سوئدى به طرف بوشهر حركت نمود و در آنجا قونسول آلمان را ملاقات نموده و مقدار زيادى مهمات جنگى كه براى استعمال پارتيهاى آلمانى در داخله اختصاص يافته بود از او گرفته و حمل نمود . او تمام اين بسته‌هاى مهمات را تا شيراز آورد و بنابراين حادثه‌جويان آلمان را قادر ساخت كه دستجات خود را مسلح ساخته در كشورى كه حقوق از آن ميگرفت توليد هرج‌ومرج نمايند . با يك چنين رفقا و همراهان قوى و مقتدر واسموس در آنجا توانست كارهاى