سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

608

تاريخ ايران ( فارسى )

خاتمهء تسلط حكمروائى بختيارىها را كه خواب يك سلسلهء جديدى را در ايران ميديدند خاتمه داد . سالار الدوله مرغ طوفانى سياست ايران سالار الدوله برادر شاه و يك شخص حادثه‌جوى ترسو و ناراحت و بيقرارى بود . او بواسطهء ازدواج با دختر والى پشت كوه ميتوانست از لرها نيروئى جمع‌آورى كند و اينها هم حاضر به خدمت او بودند به شرطى كه جنگ كم باشد و غارت و چپاول زياد . همانطور كه قبلا ذكر شد او در سال 1907 براى بدست آوردن تاج‌وتخت كوششى نمود اما مغلوب شد وقتىكه شاه مخلوع در ناحيهء تركمان‌ها پياده شد سالار الدوله دوباره با نيروى معتنابهى از مردان قبائل بسوى تهران حركت نمود ، ولى بدست يپرم مغلوب شد . در سال 1912 اين شاهزاده كه نميشد او را مغلوب ساخت كردستان را به تصرف درآورده و همدان را مورد تهديد قرار داد . فرمانفرما به حكومت كل كردستان منتخب شده و كرمانشاه را بر ضد او واداشته حملهء متقابله‌اى نمود كه باعث فرار سالار گرديد . اين ضربه باعث شد كه او حيات يكنفر راهزن را پيش گرفته سبب بروز اغتشاش و ناامنىهاى محلى شده و از ثروتمندان باج سبيل بگيرد . پس از تشكيل كابينهء علاء السلطنه تصميم گرفته شد كه با اين شاهزاده مصالحه شود و بواسطهء ميانجىگرى سفارت روس او را فرماندار گيلان ساختند . نائب السلطنه به او اجازه نداد كه بطور مستقيم بر اين شهرستان مهم حكومت كند و بالاخره او را از ايران بيرون كردند . در مدت جنگ بين الملل اول سالار نقش مهمى را بازى نكرد . وقتى كه او در ماوراء بحر خزر ميخواست وارد سرزمين تركمان‌ها شده و براى بدست آوردن تاج و تخت دست باقدامات ديگرى بزند بتوسط انگليس‌ها دستگير شد . رلى كه او بازى كرد هم باعث اتلاف جان و هم مال مردم بيچارهء كشور كرديد و اين ضعف و ناتوانى دولت ايران را ثابت كرد كه نميتوانست حتى در درون مرزهاى خود نظم و انتظام برقرار سازد . فعاليت‌هاى آلمان در خليج فارس براى توضيح و تشريح اهميت خليج فارس كه كنترل و نظارت بر آن تقريبا با تسلط خاورميانه مساوى مىباشد يك كوشش ثابتى