سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

583

تاريخ ايران ( فارسى )

لردكيچنر « 1 » در هند سردار كل بود و عقيده داشت كه اين بصرفه ماست كه بگذاريم روسيه و آلمان به خليج فارس يا درياى عرب بيايند و دليلش هم اين بود كه ميگفت نيروى دريائى ما هنگام ضرورت به آسانى ميتواند به بندر روسى يا آلمانى در خليج فارس حمله ببرد . او هم‌چنين معتقد بود كه ما بايستى مسئوليت‌هاى خودمان را در اماكن و نقاط نيمه بيابان بلوچستان ايران ، قاين ، سيستان و كرمان كم كرده و تمام نيروهاى كمكى و اعزامى خودمان را عقب بكشيم و بطور كلى چنين وانمود كنيم كه ايران ارزشى ندارد . اما راجع به نظريهء اول لردمشار اليه ميتوان چنين اظهار داشت كه اگر روسيه از ايران گذشته و در خليج فارس يك ايستگاه دريائى برقرار ميكرد حكومت هندوستان مجبور ميشد يك نيروى دريائى قوى و نيرومند در آن منطقهء گرم و آبهاى ناسالم با مخارج هنگفت و زياد نگاه دارد . بعلاوه از حيثيت و اعتبار انگلستان در آسيا كاسته ميشد . اما در خصوص نظريهء دوم او بايد گفت كه منطقهء بيطرف در جنوب غربى ايران شامل تنها قسمت جنوبى ايران احتمالات تجارتى بسيار مهم را داشته و بايستى در منطقهء نفوذ دولت بريتانيا گذارده شود . به دو جهت يكى آنكه معلوم بود كه دير يا زود امتيازات گرانبها در آن حدود جستجو خواهد شد و ديگر مسئلهء بيطرفى آنجا بود كه دائما آلمان را اغوا و تحريك ميكرد كه آن را كه مطابق نظر وى در نواحى بسيار ثروت‌خيز و در جوار بصره بوده است درخواست نمايد . ولى هنوز يك مسئلهء مهمترى باقى ميماند كه آن عبارت از ابقاء سيادت و تفوق بريتانيا در خليج فارس بوده است . حكومت هندوستان « 2 » جدا اصرار داشت كه اين مسئله حائز نهايت درجه اهميت - است كه قسمت فوقانى خليج فارس و كارون سفلى و همچنين بغاز يا تنگهء كلارنس « 3 » كه اولياى امور دريائى تأكيد زيادى دربارهء آن نموده‌اند بهر صورت بايستى در منطقهء نفوذ بريتانيا قرار داده شود . اين نمايش آنها بدون شك موجب تعديل و تغيير منطقهء بريتانيا

--> ( 1 ) - Lord Kitchener ( 2 ) - لرد كيچنر در آنموقع در چيترال بود . بنابراين در موضوع نامبرده با او مشاوره نشد . ( مؤلف ) ( 3 ) - Clarence Straits