مجلس وقت پيدا كرد كه دست بيك رشته اقدامات بزند . انجمن‌ها خود را براى دفاع از دست يافتن شاه به بهارستان كه مجلس در آنجا بود حاضر نموده و مسجد ( مدرسه ) مجاور را نيز در تصرف خود نگاه داشتند . از ولايات تلگرافات با حرارتى رسيد مشعر بر اينكه همگى جانا و مالا حاضرند از آنها پشتيبانى كنند . اهالى كرمان مخصوصا اظهار داشته بودند كه آنها فعلا كفن‌هاى خود را آماده ساخته و خود را براى مرك حاضر ساخته‌اند . از قزوين دسته‌اى از مجتهدين مسلح شده و براى « جهاد » با عجله بسوى تهران روانه شدند . از تبريز نيز دسته‌اى سوار بدين منظور عزيمت نمود . غرض يك حميت و غيرت و جوش و خروش فوق العاده‌اى از تمامى كشور برخاست كه شاه مجبور به تسليم شد . آرى شاه با فرستادن يك قرآن مهر كرده « 1 » قسم خورد كه مشروطه را نگاه دارد . در نتيجهء اين آزمايش قوت شاه در چنان حالت غيرقابل رشكى قرار گرفت كه عهدشكنى و نقض قسم او مدلل و ثابت گشته و بعلاوه واضح شد كه او بقدرى احساسات تند و شديد مردم را برانگيخته كه كنترل آن از عهده‌اش خارج است . اما او از سلطنت خلع نشد ، شايد به اين علت كه بريتانياى كبير و روسيه با اين اقدام شديد مخالف بودند ، درحالىكه يقين بود كه او با تمام وسائل براى برانداختن مشروطه در اولين فرصت اقدام خواهد نمود . قرارداد روس و انگليس 1907 م : شكست روسيه از ژاپن نتايج و اثرات دورودرازى داشت و از ميان آنها يكى حاضر شدن اندولت يعنى دوست شمالى براى تصفيهء حساب با بريتانيا در آسيا بود و اين بوسيلهء يك قراردادى صورت گرفت كه آن بهترين و آخرين درجهء مساعى را براى برانداختن رقابت‌هاى انگليس و روس در ايران ، افغانستان و تبت نمايش ميداد . از شرائط و مواد مندرجهء در آن چنين تصور ميرفت كه آن ، همهء سوءتفاهم و اصطكاك را در آتيه مرتفع خواهد نمود . نگارنده در اين كتاب ، قرارداد نامبرده را آنقدرى كه مربوط به ايران است در

--> ( 1 ) - اين عمل كه شديدترين لحن قسم در ايرانست مطابق اطلاعات نگارنده بارها بوسيلهء صاحب منصبان عالىرتبه شكسته شده است . ( مؤلف )