آلت ضعيف سياست او از بين رفته است . او يك وزير خونخوار و آهنين ميخواست . عمل اتابك براى تحبيب و جلب اعتدالىها به نظر او توهينى به مقام سلطنت بود . در نتيجهء اين قتل موضوع قرضهء خارجى به حال وقفه افتاد و هيچ‌يك از نمايندگان مجلس جرئت طرح مجدد اين مسئله را نداشتند . نمايندگان مجلس ذكر اين نكته جالب توجه است كه در صورتى كه در شمال ايران يك برنامهء تقريبا معين سياسى تنظيم شده و پيشوايان متنفذ لايق تماما از آن پيروى ميكردند ، در جنوب اين جنبش عمومى بيشتر متوجه مسائل مالى و شخصى شده و آن را بطور جدى تلقى نميكردند . در بين شهرهاى شمال تبريز ، تهران و رشت جزء پيشقدمان مشروطه بودند . ولى نمايندگان تبريز بيش از همهء همقطارانشان از خود قدرت و اراده و عزم نشان دادند . پيشواى آنها تقىزاده يك شخص مستعد و كافى و ناطقى بليغ بود و تفوق و غلبهء شخصى او مجلس شورا را تحت نفوذ خود درآورده بود . همقطارهاى او نيز هريك داراى وزن و مقامى بودند و شهرستان آذربايجان بيشتر از همه‌جا در پيروزى نهضت مشروطه افتخار دارد . در بين نمايندگان تهران از مجتهدين سيد عبد الله بهبهانى ، سيد محمد و سيد جمال از آغاز كار با احزاب ملى صميمانه ارتباط داشتند . اينها به عين الدوله اعتراض نموده و اولين كسانى بودند كه بالاى منبر به سلطنت و حكومت مطلقه و جور و استبداد بد گفته و آن را مورد تهديد قرار دادند . پيشوايان ديگر ملك المتكلمين يك ناطق بزرگ و ميرزا جهانگير خان مدير روزنامه بود كه هردو پس از كودتاى موفقانهء شاه بدار آويخته شدند . بسيارى از نجبا و اعيان به دستجات ملى پيوستند ، معروفترين آنها جلال الدوله فرزند ارشد ظل السلطان و علاء الدوله و شيخ الرئيس بودند . رويهمرفته مجلس شورا نمايندهء طبقات عالى و پائين هردو بوده است . ايرانيان هنوز آموخته نبودند كه باهم كار كنند . اختلافات داخلى ، استفاده‌هاى شخصى ، مسائل مادى و غيره و بالاخره دشمنى و عداوتهاى شخصى در مجلس تأثير نموده و از همكارى و كلاباهر كابينه‌اى ممانعت به عمل آورد . بعلاوه بيشتر از پيشوايان افراطيون بىتجربه و يا اشخاص خيال‌باف داراى عقائد و افكار هرج‌ومرج‌طلبى بودند . اينها روى