سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
553
تاريخ ايران ( فارسى )
عوائد و درآمدها براى تشريح موضوع ماليات بهتر است كه براى مثال يك استان مخصوص را در نظر بگيريم و براى اين منظور من خراسان را كه با وضع آن خيلى آشنائى دارم ( مؤلف چندين سال در خراسان قونسول بوده است . مترجم . ) انتخاب ميكنم . ماليات در قديم و حال « 1 » از اقلام زير گرفته مىشود . 1 - ماليات غلات و صيفىجات . 2 - ماليات بر كسبه و صنوف . 3 - ماليات اغنام و احشام . 4 - ماليات سرشمارى . 5 - ماليات معادن . جمع ماليات و عوائد خراسان از منابع فوق در سال 1905 ميلادى مبلغ يكصد و سى و هفت هزار و هفتصد و سيزده ( 137713 ) ليره نقد و بيست و يكهزار و هفتصد و هفتاد و هشت ( 778 خ 21 ) تن غلات ( گندم و جو ) جنسى بود . مقدار زيادى از غلات به جيره خوران و قشون داده ميشد ، فقط يكهزار و صد و شصت ( 1160 ) تن براى فروش باقى ميماند . مسئلهء تعيين قيمت غلات اشكالات زياد داشت و بديهى است كه در آخر از اين طريق هم چيزى عائد دولت نميشد . والى خراسان مبلغى در حدود سى هزار ليره بيش از حدنصاب ماليات خراسان جمع مينمود . بعدا چهارده هزار ليره به شاه و شش هزار ليره به صدراعظم بعنوان پيشكش مىپرداخت . بدينطريق ده هزار ليره باقى مىماند كه بين وزير و والى ( استاندار ) تقسيم ميگرديد . اين مبلغ فقط چند صدم منافع والى را نشان ميدهد و ارقام زير را بايد بدان افزود : الف - چند درصد از حقوق كليهء مستمريات نقدى بعلاوه بيست درصد از وظائف
--> ( 1 ) - تا سال 1913 ماليات توسط بلژيكىها گرفته مىشد . اكنون هم همان رويه با اصلاحاتى معمول است . ( مؤلف ) .