گذاشته ميشد . يك مسئلهء مشكل در رود كارون وجود سد اهواز است كه كشتىهاى بخارى در اغلب فصول سال نميتوانند از آن عبور كنند . علاوه بر آن فاصلهء آنجا تا شوشتر از راه خشكى شصت ميل است . شاه خيال ميكرد كه اين قطعهء آب داراى قوه و توانائى زيادى مىباشد و به همين سبب آن را براى استفادهء اتباع ايرانى نگاه داشته بودند . اينها موظف بودند در عوض امتيازات مبالغ هنگفتى به كيسهء شخص شاه بريزند . آقايان لينچ كه داراى معلومات گرانبهائى از اوضاع ايران بودند اين خار راه و مانع بزرگ را توانستند بوسيلهء تقديم يك كشتى بخارى به شاه بر طرف سازند . اين كشتى بخارى كه بتوسط عمال و نمايندگان اعليحضرت در بين اهواز و شوشتر كار ميكرد ساليانه ضرر هم ميداد . از زمانيكه من در سال 1896 حوزهء كارون را ديده‌ام تا به حال پيشرفت‌هاى قابل ذكرى در آنجا بوقوع پيوسته . استخراج معادن مهم نفت در دامنهء جبال بختيارى مبالغ هنگفت و بيشمارى پول آورده و بعلاوه يك جامعهء انگليسى اصلاح‌طلب به آن نقطه رفته‌اند . به رؤساى قبائل محلى نيز در كمپانى « 1 » منافع نقدى داده مىشود . باز افتتاح جادهء اهواز و اصفهان بوسيلهء آقايان لينچ باعث عبور و مرور و توسعهء امور تجارت شده - است . حسادت ايرانيان در آن منطقه نيز بتدريج از بين برده شد ، چه بر آنها ظاهر شد كه اين ناحيه در تحت رژيم جديد منافع بيشترى خواهد داد . تاريخ اخير حوزهء كارون يك پيروزى آرامى را بر ليست پيروزىهاى گذشتهء افسران و بازرگانان بريتانياى كبير علاوه مىكند . بانك شاهنشاهى ايران 1889 م بارون دورويتر در مقابل لغو امتياز عريض و وسيعش هيچگونه پاداش يا غرامتى دريافت ننمود . حقيقتا پول سپردهء او كه بالغ بر 45 هزار ليره بود در نزد او باقى ماند . در سال 1889 شاه براى تلافى و جبران اقدام شديد خود يك امتيازى را بنفع اين شخص براى تأسيس بانك كه موسوم به بانك شاهنشاهى ايران بود صحه گذاشت . اين مؤسسهء مهم بريتانيائى با يك

--> ( 1 ) - اين مسئله در انتهاى فصل XC مورد بحث قرار گرفته است . ( مؤلف )