سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

523

تاريخ ايران ( فارسى )

و معاينه نشد امروز محل التقاء مرز دو كشور ايران و افغانستان با امپراطورى هندوستان مىباشد . بيشك اين قرار و تصميم براى ايران مفيد و نافع بود و تمام آنچه را كه ميتوانست حقا مطالبه كند به او داده شد . از طرف ديگر شير على از قطعهء فوق العاده حاصلخيز چيزى نصيبش نشد و سيستان افغان نسبتا يك ناحيهء عقيم و غير مسكون بود . ليكن بطوريكه راولينسون اظهار ميدارد « سيستان در حقيقت جزو ممالك ايران بود و بر خلاف قاعده در دوره‌هاى مختلف به هرات و قندهار ضميمه شده است » قضاوت و داورى فاضل مشار اليه كه اين حقيقت را نشر و اعمال قوه و مجاهدت‌هاى ايران را نشان داده بسيار عادلانه و درست بوده هرچند كه به مذاق شير على نامطبوع و تلخ ميآمده است . كميسيون سرحدى ايران و بلوچستان 1896 م سر فردريك گولدسميد بدينطريق سرحد ايران را اول از گواتار كه بندرى است در درياى عرب تا كوهك و بعدا از سيستان تا كوه ملك سياه مشخص و معين نمود . بين اين دو محل سرزمينى به طول سيصد ميل واقع شده كه بيشتر آن صحرا و بيابان و فقط داراى چند بيشه خرماى قابل بحث بوده كه دولت ايران و خاران يك ناحيهء لم يزرعى در بلوچستان انگليس هردو ادعاهائى بر آن داشتند و روى همين‌ها در سال 1896 يك كميسيون سرحدى در تحت رياست كلنل هولديج ( اكنون موسوم به سرتوماس است ) تشكيل شد . نگارنده افتخار خدمت در اين كميسيون را داشت « 1 » . پس از عزيمت ژنرال گولدسميد ابراهيم خان فعال كوهك را گرفت ، ولى دولت بريتانيا هرگز انضمام آن را بايران برسميت نشناخت . بنا به فتواى كميسيون اين ناحيه بايران تعلق گرفت ، در صورتى كه بيشه‌هاى خرماى مشكل جنوبى كه شامل لادگشت نيز بود به خاران داده شد . چند بيشه خرماى ديگر در انتهاى شمال كه شامل هوك‌سوتك بود بايران واگذار شد . چون موسم سرما كه فقط در آن موسم مساحى و نقشه‌بردارى امكان‌پذير است قبل از آنكه كميسيون مشغول كار شود نزديك باتمام بود كلنل هولديچ تصميم گرفت كه سلسله جبالى كه از كوه ملك سياه به جنوب امتداد دارد و به كجه كوه و كوه مير جاوه

--> ( 1 ) - رجوع شود به ده هزار ميل فصل 19 ( مؤلف )