ناصر الدين شاه فصل هفتاد و نهم فراگرفتن يا احاطه كردن ايران از مرو ، آخرين منزل نيزه‌هاى آزاد ، اعضاى قبايل به اطراف متفرق ميشوند و اسب‌هاى تركمانان با تفنگ‌هاى تزار روسيه مجهز شده‌اند . « سرآلفردليال » « 1 » پيشرفت روسيه در آسياى مركزى در نيمهء اول سدهء نوزدهم مهمترين وقايعى كه ايران را متأثر و مبتلا ساخت همانا پيشرفت روسيه در قفقاز و ضميمه شدن تمام ايالات ايران كه در منتهاى ارس قرار داشتند پس از دو لشكركشى موفقيت‌آميز به آن دولت بوده است و نيمهء دوم همان قرن كشور ايران شاهد يك پيشرفت بزرگتر نيروى شمالى در آسياى مركزى بود . اين پيشرفت باعث شد كه مرز دولت روسيه و ايران در شرق بحر خزر مشترك شود . بنابراين نگارنده در نظر گرفته كه شرحى راجع به اين جنبش و حركت و يا طرز پيشرفت فوق العادهء جنوبى به نظر خوانندگان برساند « 2 » .

--> ( 1 ) - Sir Alfred Lyall ( 2 ) - مآخذى كه مورد استفاده قرار گرفته‌اند ( علاوه بر كتبى كه قبلا ذكر شده ) عبارتند از « شرح مسافرتى از هرات به خيوه بقلم « ماژور جيمزآبوت » در سال 1856 ، و از هرات تا اورنبورك بقلم « سروان سرر . شكسپير » در مجلهء ( Blackwood ) شمارهء ماه ژوئن 1842 ، « مسافرت با اسب به خيوه » بقلم سروان ف . برنابى ( Burnaby ) ، « زندگانى و مسافرتها » بقلم « آرمى نيوس و امبرى » « واحهء مرو » بقلم ى . اودونوان » « ايران شرقى » بقلم سرف . گولد - سميد و « قلب آسيا » بقلم ح . سكرين و « اى . دى . راس » ( مؤلف ) .