جزيرهء كوچك منتهى و محدود ميگردد . شرقىترين آنها نزديك بساحل شرقى درياى خزر است . در سال 1836 دولت ايران براى از بين بردن دزدان دريائى تركمان كه بسواحل مازندران بدون هيچ رادع و مانعى حمله ميكردند از تزار درخواست كمك دريائى نمود . اين كمك بايران داده شد و روس‌ها كه فهميدند تأسيس يك ايستگاه دريائى هميشگى در جنوب شرقى درياى خزر داراى منافع زياد است جزيرهء آشوره‌ده « 1 » را در سال 1840 قبضه نمودند . دربار ايران در مقابل تصرف عدوانى خاك ايران اعتراض نمود ولى نتيجه‌اى نگرفت . سفير دولت روسيه بدون اينكه صحت ادعاى ايران را بر آن جزيره انكار نمايد خاطرنشان نمود كه در صورتى ميتوان جلوى عمليات دزدان دريائى را گرفت كه نيروهاى دريائى از يك ايستگاهى بعمليات بپردازند و اگر روسيه جزيرهء آشوره‌ده را تخليه نمايد هرآينه اين تخليه به فعاليت كمك‌بخش روسيه خاتمه خواهد داد . چون كشتىهاى روسيه هروقت آن جزيره را ترك ميگفتند تركمن‌ها حملات خود را شروع ميكردند . اين منطق روسها معقول و حسابى درآمد . تركمان‌ها در مقابل اين وضع جديد كه از حملات آنها جلوگيرى ميكرد سكوت اختيار نمودند . در سال 1851 آنها جزيره را غافلگير كرده و پادگان آنجا را قسمتى را بقتل رسانيده و بقيه را باسارت بردند . در اين موقع چنين حدس زده شد كه شايد دولت ايران براى جلوگيرى از مقابلى با روسيه غارتگران را كمك نموده باشد . بنابراين نمايندگان روسيه خلع برادر شاه را از حكومت مازندران درخواست نمودند . در اول اميرنظام كه اين درخواست را كاملا غيرعادلانه مىپنداشت در مقابل آن مقاومت نمود ولى پس از آنكه شديدا مورد اعتراض روسيه واقع شد او از روى عقل بقوهء شمالى تسليم شد .

--> ( 1 ) - در سال 1893 من در اين جزيره لنگر انداختم و از كوچكى آن بحيرت افتادم ، چه آن بقدرى است كه در موقع طوفان امواج دريا آنجا را ميشويد . آب و هواى آنجا مشهور به بدى است و زندگانى افسرانى كه در آنجا مأمورند بايد خيلى پرمشقت و شديد و سخت باشد . ( مؤلف )