جمع‌آورى گرديد . اين ضربهء بزرگى كه بر تركمن‌ها وارد شد در تمام آسياى مركزى انعكاس بخشيد . به خان خيوه بعدا اجازه داده شد كه خون‌بهاى پنج‌هزار نفر سالور اسير در دست قشون ايران را از قرار سرى ده تومان بپردازد . ولى عباس ميرزا علاوه بر آن تصريح نمود كه اين سالورها بايد همراه قشون ايران آمده و مسئول سلامتى كاروان ايرانى باشند . هم‌چنين تركمن‌ها بايستى قول دهند كه منبعد ديگر به برده‌فروشى اقدام نكنند و بالاخره بايد آنها خراج و باج پرداخته و يك دسته سوار لدى الاقتضاء مجهز و آماده كنند . خصومت انگليس و روس در آسياى مركزى بايد دانست كه لشگركشى بر ضد هرات كه در اينموقع ايران بدان مبادرت ورزيده بود علت غائى جنك اول افغان مىباشد و لذا بىمناسبت نيست كه قبل از بيان عمليات در اين ناحيه شرحى راجع بوضعيت عمومى آسياى مركزى به نظر خوانندگان برسانيم . شكى نيست كه روسيه و بريتانياى كبير هردو در آسيا علىاىحال بواسطهء احساسات خصومت و عداوت مشترك در جنب‌وجوش افتاده بودند . هرچند كه روسيه هنوز خيوه را ضميمه نكرده بود و سرحد هندوستان بريتانيا سوتلج بود معهذا منافع دو امپراطورى مخالفت‌آميز تصور ميشد . پيروزىهاى روسيه بر ايران ، دولت شكست خورده را تحريك نموده بود كه حيثيت از دست رفته را در جاى ديگر بدست بياورد . دشمن قبلى او هم ويرا در اين تمايل طبيعى اغوا مينمود . در سواحل نوا « 1 » اينطور فكر كرده بودند كه اگر ايران هرات را در تحت تصرف داشته باشد به آسانى ميتواند قندهار و كابل را تسخير كند و در اين صورت دولت روسيه بدون آنكه برايش اشكالى داشته باشد ميتواند نفوذ خود را در افغانستان مستقر سازد و بدين وسيله يك قيد محكمى بر گردن بريتانياى كبير انداخته مىشود و مواجه با

--> ( 1 ) - نوا رودخانه‌ايست كه از شهر مسكو ميگذرد و مقصود زمامداران روس است . ( مترجم )