سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

466

تاريخ ايران ( فارسى )

دولت روسيه حق خواهد داشت كه آذربايجان را ضميمه كند . از روى بىحالى و غرور جبلى ايرانى هيچگونه اقدامى براى پرداخت اين پول به عمل نيامد و اميد آن بود كه بواسطهء اقدامات دوستانهء سفير بريتانيا وقايعى پيش نيايد . در موسم پائيز يك ميسيون فوق العاده از طرف تزار برياست م . گرىبايدوف به تهران وارد و با عزت و احترام زياد پذيرائى شد ، ولى چون نمايندهء سياسى مزبور تقاضاى تسليم دو زن ارمنى را كه به آصف الدوله پناه برده بودند نمود باعث هيجان احساسات مردم گرديد . اين زنان به او تسليم شدند ، ليكن فتواى رئيس مجتهدين كه نجات آن زنان را از دست كفار شرعا واجب ميدانست يك شورش بزرگى به پا نمود ، بازارها بسته شده و جماعت زيادى به سفارتخانه ريخته و نمايندهء سياسى روس و اطرافيان او را بقتل رسانيدند . شاه در كمال نااميدى نوادهء خود خسرو ميرزا را براى طلب پوزش از طرف دولت ايران و ابراز تأسف از اين عمل از دولت روسيه به آن كشور اعزام داشت . روسيه در اين موقع گرفتار منازعات با تركيه بود و هيچ مايل نبود كه ايرانرا با رفتار سخت و شديد از خود رانده و در دامن تركيه بيندازد . در نتيجه نه‌تنها دعاوى روسيه فقط به تبعيد رئيس مجتهدين و مجازات افراد مقصر محدود گرديد بلكه تزار نيكلا سخاوتمندانه از مبلغ سيصد هزار ليره غرامت جنگى هم صرفنظر نمود .