سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
467
تاريخ ايران ( فارسى )
محمد شاه فصل هفتاد و هفتم تجاوز ايران بافغانستان ما به تمام دعاوى و تقاضاهاى دولت بريتانيا رضايت ميدهيم . ما وارد جنگ نخواهيم شد و اگر براى خاطر دوستى نبود ما هرگز از محاصرهء هرات صرفنظر نمينموديم . از اظهارات محمد شاه . خطمشى ايران 1857 - 1832 م مطالب فصل اخير كتاب عبارت از شكستها و خسارات هنگفت زيادى بود كه از طرف روسيه بايران وارد شده بود . اما فصل حاضر و نيز فصل متعاقب آن همانا حاوى مجاهدات و كوششهاى مصرانه ولى غير موفقانهايست كه از طرف دولت شكست خورده به عمل آمده كه تا براى تدارك و جبران خسارات سخت و سنگينى كه به او در غرب وارد آمده است ممالك و بلادى در سر حدات شرقى مملكت بدست بياورد . فرمانفرمايان انگليس در هند اين لشگركشىها و جنگهاى برعليه افغانستان را با نظر بدبينى نگاه ميكردند و كاملا به اين نكته متوجه بودند كه اگر ايران در اين خطمشى و رويهء خود موفقيت يافته نائل به مقصود گردد هرآينه نفوذ روسيه و جاسوسان او تا نواحى جنوب هندوكش نيز برقرار خواهد شد ، بنابراين حكومت هندوستان منتها درجه كوشش مينمود كه افغانستان را از منطقهء نفوذ ايران و روسيه خارج نگاهدارد . دولت انگليس براى پيشرفت منظور خود نهتنها از جنك با افغانستان جلوگيرى ميكرد ، بلكه ميسيونهاى پرخرجى اعزام و حتى از نبرد با متفق قديم خود