روسى كه براى مصرف و استفادهء شخصى خود كالاهائى وارد مينمايند از پرداخت حقوق گمركى معاف باشند . هم‌چنين به آنها اجازه داده شد كه از كارمندان و اعضاء ايرانى خود حمايت و حفاظت نمايند ، بالاخره آنها براى حمايت اتباع خودشان اقتدار و اختيارى بدست آوردند . اين معاهده افتتاح يك عصر جديدى را در تاريخ ايران نشان گذاشت . دولت ايران از آن ببعد ديگر آن دولت مستقل سياسى كه با فرانسه و انگلستان رابطه داشت نبود . دولت فرانسه اين صحنهء سياست را ترك كرده بود و انگلستان هم آنقدر كند نبود كه اين تغيير را ملاحظه ننمايد . اين معاهده از لحاظ ديگرى مهم مىباشد ، چه پايهء سياستى شد كه ملل غربى مناسبات خود را با ايران روى آن قرار دادند و حقوق و امتيازات بيشمار ارضى كه مطابق آن بدولت روسيه واگذار شد راه را بدول ديگر اروپائى نشان داد و اين مسئله تا بامروز به قدرت و قوت خود باقى است . « 1 » مذاكراتى كه در ماه نوامبر 1828 شروع شده بود بواسطهء امتناع شاه سالخورده از گشودن درهاى خزانهء خود تا ماه فوريه ادامه داشت . يك علت ترس او اين بود كه مبادا ژنرال پاسكيويچ اين پول را براى تدارك لشكركشى ديگرى به مصرف رساند . خوشبختانه سفير بريتانيا سرجان مكدونلد « 2 » توانست كه شاه ايران را از بابت اين مسئله مطمئن سازد و بدين طريق بالاخره معاهده به امضاء رسيد . شاه ايران بموقع راضى شد ، چه ژنرال پاسكيويچ در اينموقع خود را براى حركت بسوى تهران آماده ميساخت و رؤساى خائن آذربايجان نيز به او وعده دادند كه 15 هزار قشون سواره بكمك او روانه سازند . تعديل و تغيير جزئى معاهدهء قطعى با بريتانياى كبير دولت ايران معتقد بود كه تصرف ناحيهء گوگچه بدست روسها باعث بروز جنگ شده و بنابرين بريتانياى بزرگ مطابق عهدنامهء قطعى 1814 موظف بود كه به كمك ايران بيايد . اما نظر

--> ( 1 ) - اين عهدنامه ( كاپيتولاسيون ) در دورهء سلطنت رضا شاه كبير در حدود 1305 شمسى ملغى گرديد . مترجم ( 2 ) - Sir John Macdonald