فتحعليشاه فصل هفتاد و ششم جنگهاى پر از نحوست و بلاى ايران با روسيه اعليحضرت شاه ايران بنام خود و وارثان و جانشينان خود خانات ايروان در دو طرف رود ارس و خانات نخجوان را با تمامى املاك آن بامپراطور روسيه واگذار مينمايد . معاهدهء تركمان‌چاى مادهء ( 3 ) . الحاق گرجستان بروسيه 1800 ميلادى ما مراحل اوليهء روابط و مناسبات روسيه و ايران را در فصول گذشته تشريح نموديم كه آن در اينموقع براى دولت اخير الذكر منحوس و مصيبت‌آور ثابت شد . پس از مرگ كاترين و جلوس پل « 1 » امپراطور بر تخت كشمكش بر سر گرجستان تا يك چند موقوف شد ، ولى پس از مدتى دوباره اين كشمكش شروع گرديد . گيورگى دوازدهم در سال 1798 بتخت نشسته بود ، وى طبعا مايل بود كه از مخاصمه و دشمنى با ايران اجتناب كند ولى وقتىكه فتحعلى شاه به او امر كرد كه پسر ارشد خود را بعنوان گروگان به تهران بفرستد ناچار او به طرف روسيه برگشت و دولت روسيه هم قول داد كه از او حمايت كند و بدين جهت ژنرال لازارف را برياست لشكرى

--> ( 1 ) - Paul