سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
450
تاريخ ايران ( فارسى )
نظر نگرفته است . اين مطلب معلوم بوده است كه در سال 1791 در روسيه نقشههائى براى هجوم به هند از راه ارنبورك ، بخارا و كابل كشيده شده بود . بعلاوه نقشههاى فتوحات ديگر روسها در آسياى مركزى انتشار يافته بود ، ليكن به اين نكته كه تجاوزات روسها به گرجستان و قراباغ يك وضعيت جديد ثابتى در امور پديد آورده است هيچ متوجه نبودند . گزارشهاى افسران انگليس كه سران ارتش ايران بوده و با روسها جنگيده بودند ، تعيين يك هيئت دائمى در تهران ، مسافرتها و نوشتههاى انگليسهاى با استعداد آن زمان تماما حاكى از اطلاعات دقيقى بود كه لازمه و پايه و اساس يك سياست صحيحى بشمار ميرفت .