سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

359

تاريخ ايران ( فارسى )

نادر در يكى از آنها پيروز شد ، اما مشهد با اين وسائل ممكن نبود فتح شود ، ولى خيانت و غدر به اين افشار خوشبخت خدمت كرده او با تسليم شدن يك دروازه بقلب شهر راه يافت . ملك محمود با نااميدى ميجنگيد ، اما مغلوب شد و وقتى كه مشهد به تصرف دشمن درآمد او خود را تسليم كرد . در ابتدا به او اجازه دادند كه در يك حجره در حرم مطهر سكنى گزيند ولى چون وى مركز يك سلسله توطئه‌هايى شد نادر فرمان داد او را كشتند . پاداش براى اخراج افغانها طهماسب ظاهرا دربارهء اخلاق و صفات سردار بزرگ خود دچار اشتباهات چندى شده بود . اخراج افغانها بدست نادر كه بطور مشروح در فصل اخير ذكر شد چنين خدمت قابل ملاحظه و نمايانى بود كه نمىشد آن را بطرق معمولى پاداش داد و شاه از روى اجبار خراسان ، سيستان ، كرمان و مازندران را به او بخشيد و لقب سلطان را به او عطا نمود ، اما نادر خيلى باهوش‌تر از آن بود كه اين لقب را قبول كند ولى بنام خودش سكه زده و با همان پول هم بارتش خود حقوق مىداد . در صورتى كه در مشرق اين عمل در حكم صعود بر تخت شاهى است . اولين لشگركشى نادر برضد تركها نادر پس از قلع‌وقمع مهاجمين افغانى توجه خود را بسوى تركها معطوف داشت . موقعيت نظامى خيلى بحرانى بود ، چه سلطان عثمانى تمام آذربايجان و قسمت اعظم عراق را در تصرف خود داشت . در حقيقت موقعيت ايران در آن زمان خيلى از وضعيتى كه شاه عباس با آن روبرو شده بود بدتر بود ، در صورتى كه شاه عباس بواسطهء پادشاهى خود بر تمام منابع ايران دسترسى داشت ، ولى نادر گرفتار شاه طهماسب بود ، با اين وصف لشگركشى او موفقانه خاتمه يافت . نادر يك ارتش ترك را در نزديكى همدان مغلوب ساخته و بدين طريق هم آذربايجان و هم عراق را به تصرف درآورد ، ولى وقتىكه مىخواست ايروان را محاصره كند خبر شورش در خراسان به گوشش رسيد و تا مدتى او را از هدف اصلى خود منحرف ساخت . نادر محاصرهء را ترك گفته و براى محاصرهء هرات يكهزار و چهارصد ميل راه پيمود .