سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

296

تاريخ ايران ( فارسى )

اشاره كرد . اين قالى را ميهن‌پرستى دولت انگليس سبب گرديد كه آن را براى ملت بخرد و امروز آن يكى از ذخائر نفيس موزهء ويكتوريا و آلبرت مىباشد . زمينهء اين قالى آبى تيره رنگ ؛ بوته‌هاى آن زرد و گلها و حاشيهء آن قرمز است . از اطراف مداليونهاى مركزى ( ترنج بزرگ ميانه ) چراغهائى آويزان و نقش‌ونگار و گل و بته‌ها و ابرهاى معلق آن بقدرى زيبا است كه راستى اين قالى بيشتر شباهت بيك تابلوى نقاشى دارد . در ضمن بايد در نظر داشت كه قسمت ابر معلق از صنايع چينى اقتباس شده است . تاريخ بافت قالى كه روى آن ثبت شده است قديمترين تاريخ مىباشد و اندازهء آن 34 پا و 6 اينج در 17 پا و 6 اينج از حدود قاليهاى معمولى بيشتر است و بدون شك اين قالى بهترين نمونهء صنعت قالى ايران در منتهاى دورهء كمال و عظمت آن مىباشد . يكى از مدارك مثبت ذوق و هوش اختراع ايرانى در قالىبافى تنوع نقش‌ونگار قالى است . هرايل كوچ‌نشينى در قالىبافى نمونهء خاصى دارد ، ولى بين نقشهاى روشن نشاطآور قالىهاى كرمان كه نمونهء تمايلات روح تشيّع است با قاليهاى تيره‌رنگ دستكار تركمن‌هاى سنى فرق و تفاوت محسوسى وجود دارد و درعين‌حال قالىهاى تركمن‌هاى سنى جامد از حيث رنگ‌آميزى بىاندازه عالى است و هر دوى اين نوع قاليها براى كسى كه آنها را جمع مىكند گنجينهء گران‌بهائى است . بعلاوه نمونه‌هاى عالى گليم و جاجيم ايران از كردستان در مغرب تا خراسان در مشرق به حد وافر يافت مىشود . شايد اين نكته قابل ذكر باشد كه بىترتيبى و بيقاعدگى در رنگ‌آميزى و طرح و نقشه براى جلوگيرى از چشم‌زخم مىباشد و حيوانات و گلها هريك اشاره به معناى خاصى است . از جمله « درخت زندگانى » از زمان سومريها تا زمان حاضر باقى مانده - است . حتى نقش مخصوصى را كه آن را « مهر چنى » ميگويند در حاشيه‌هاى قالىهاى تركمن هنوز ديده مىشود . علاوه بر صنعت قالى نمدمالى نيز بين عشائر ايران مرسوم است . بهترين نمدها نمد زرد كرمان است كه چون از قالى سبكتر است براى مسافرت بسيار مناسب مىباشد .