ديگر براى تهيهء يك كلنى ديگر از ارامنه در مازندران به عمل آمد ، ولى چون آب و هواى آنجا مالاريائى بود در نتيجه بواسطهء مردن صدها از ارامنه اين كار بعدم موفقيت منجر گرديد . تشحيع و ترغيب به زيارت در هيچ قسمتى بنوغ عملى شاه عباس بيشتر از عملى كه او سعى مىنمود بين مردمان و قبائل مختلفى كه در ايران سكونت داشتند اتحاد برقرار سازد نمودار نميگرديد . براى اجراى اين منظور مردم را ترغيب ميكرد كه مشهد را يك مركز زيارتى ملى و افتخار بخصوص دنياى شيعه بشناسند . چون او معتقد بود كه كار و عمل از توصيه و گفتار يا دستور اخلاقى برتر مىباشد . او مزار امام رضا را شخصا زيارت كرد و در يكموقع او واقعا تمام مسافت بين اصفهان و مشهد را كه بالغ بر هشتصد ميل است پياده پيمود . او وظيفهء نوكرى و چاكرى خود را در آراستن آن مزار مقدس با هزاران شمع كه آنجا را منور سازد به عمل آورد و اين واقعه باعث شد كه شيخ بهائى تحت تأثير قرار گرفته و اين اشعار را بسرايد : پيوسته بود ملايك عليين * پروانهء شمع روضهء خلد آئين مقراض به احتياط زن اى خادم * ترسم ببرى شهپر جبريل امين در بين هدايائى كه اين پادشاه به آن مزار تقديم نموده است يكى كمان اوست كه روى آن اسم او منقوش است . اين كمان يك گنج گرانبهائى است ، هرچند كه ايرانيان انرا كم‌ارزش ميدهند . او به نجف نيز رفته قبر جد خود على ( ع ) را زيارت نمود و بهر وسيله‌اى كه ممكن بود او احساسات مذهبى را بخصوص در خور اين زيارت‌گاهها ترغيب و تهييج مىنمود . اما اين حقيقت كه او بآزادى شراب مىنوشيد براى ديندارى و تقواى ضرب المثل او يك مانع و محظورى است ، ولى علم اخلاق مسلمين در چنين مسائل با مردم غرب فرق دارد « 1 »

--> ( 1 ) - در كتاب « افتخار عالم شيعه » جلد دوم صفحهء 139 نظر ايرانيان را در اين باب ذكر نموده - است . ( مؤلف )