سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
248
تاريخ ايران ( فارسى )
بود بسرعت مخاصمت آغاز شده و در 995 ه ( 1587 ) در نزديكى بغداد جنگى بين دو دولت بوقوع پيوست و فرهاد پاشا يك ارتش ايران را كه بالغ بر 15000 نفر بودند پس از يك كشمكش و جنگ مأيوسانهاى كه سه روز طول كشيد غافلگير نمود . در دنبالهء اين موفقيت و تصرف شهر تبريز تركان ولايات غربى ايران را كه شامل قسمت بزرگى از عراق عجم ، لرستان و خوزستان بود ضميمهء خاك خود نمودند . در سال 996 ه ( 1588 ) فرهاد پاشا نيروهاى خود را بنيروى حاكم شيروان ملحق نمود و بقراباغ حمله برد و گنجه را متصرف شد و بعجله حصارى در اطراف شهر كشيد و يك عدهء 3000 نفرى را در آنجا مستحفظ گذاشت و بدينطريق شهر را مستحكم ساخت . موقعيت شاه عباس بواسطهء تجاوزات و تهاجمات ازبكها در نهايت درجهء ضعف بود ، بنابرين او به لحاظ مصالح وقت تصميم گرفت براى جمعآورى ذخائر و منابع خود براى جنگ برعليه ازبكان ، با تركان صلح نمايد . پس از مذاكرات طولانى كه بسرپرستى حيدر ميرزا فرزند حمزه ميرزا به عمل آمد پيمان صلحى در سال 998 هجرى ( 1590 ) منعقد شد و مطابق آن شهر تبريز و شيروان و بنادر آن واقع در بحر خزر و گرجستان و لرستان بتركها واگذار گرديد . هجوم و حملات ازبك سلطنت ازبك در زمان عبد الله دوم به منتها درجهء بسط و قدرت خود رسيد . اين شخص با شاه عباس معاصر بود و مرزهاى امپراطورى خود را از هرطرف توسعه ميداد . در مشرق فرغانه ، كاشغر ، ختن و در جنوب بلخ ، طخارستان و بدخشان از ولايات سرحدى او شدند . در طرف مغرب استراباد را بطور غافلگيرى تصرف نمودند و شاهزاده حاكم گيلان را كه با سلطان عثمانى متفق بود به كلى از كشورش بيرون راندند . در زمان شاه عباس نيز بر هرات پس از سه ماه محاصره دست يافتند و به اين وسيله شاه عباس را مورد تهديد قرار دادند . شهر مقدس مشهد بعدا نيز به محاصره درآمد . شاه جوان براى نجات آنجا حركت نمود ولى ناخوشى وى باعث تأخير شد . در نتيجه شهر به تصرف آنها درآمد و بباد غارت رفت و سكنهء شهر را قتلعام نمودند و ثروتها و خزائن مزار مقدس تماما چپاول شد . شهرهاى ديگر خراسان از جمله