نيشابور ، سبزوار ، اسفراين ، تون ، طبس همگى دچار سرنوشتى مشابه مشهد شدند . اين استان مهم بيك حالت فلاكت‌بار و تأثرآورى افتاد ، و تا آنكه در سال 1006 ه ( 1597 ) بر اين دشمن حيله‌گر و مكار پيروزى بزرگى در حوالى هرات حاصل گرديد و پس از آن تا چندين سال حملات ساليانهء ازبكها قطع و موقوف شد . شاه عباس براى محافظت اين قسمت از مرز باز و بلاد فاع چندين هزار نفر از اكراد كردستان را با خانواده و گله‌هاى آنها كوچ داده و آنان را در شمال خراسان سكنى داد و تقريبا آنها را محافظ و مانع پيشرفت ازبكها گردانيد . اين تازه‌واردين قادر نبودند دارائى و اموال خود را در سرزمين‌هاى حاصلخيز شمالى سلسلهء جبالى كه در فصل يكم ذكر شد نگاه دارند بدين جهت آنها به درهء اترك رفته و تركهاى جرايلى « 1 » را از آنجا بيرون كرده و موقعيت خود را محكم و استوار ساختند . امروزه آنها يك جامعهء مترقى و كاميابى شده‌اند ، هرچند كه هنوز به زبان خودشان تكلم ميكنند و حكومتشان عموما با رؤساى قبائل مىباشد . كناره‌گيرى موقتى 1000 ه ، ( 1591 ) شاه عباس بستاره‌شناسى و نجوم عقيدهء زياد داشت و چون در اين موقع منجمين او پيش‌بينى نمودند كه خطرهاى بزرگى متوجه اشغال كنندهء تاج و تخت مىباشد لذا موقتا براى مدتى از تخت كناره‌گيرى نمود و يوسف نامى را كه گويا مسيحى بود و يقينا مسلمان نبوده بر تخت نشاندند و مدت سه روز چون پادشاه با او رفتار ميكردند . در روز چهارم او را بقتل رسانيدند و بدينطريق تأثير كواكب يا احكام آنها صورت انجام پذيرفت . شاه عباس در حالى كه ستاره‌شناسان او را نويد سلطنت طولانى و پرافتخارى ميدادند دوباره بر تخت نشست . پيروزى بر ازبكها كه ذكر آن در بالا گذشت پس از اين واقعهء فوق العاده اتفاق افتاد . ورود برادران شرلى در ايران ( 1598 ميلادى ) كوشش دليرانه‌اى كه جنكين‌سن در سلطنت طهماسب براى افتتاح باب بازرگانى با ايران از راه روسيه به عمل آورد يك حادثه و واقعهء متروك و مهجور بود كه هيچگونه اثرى در اين

--> ( 1 ) - Jeraili