سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
187
تاريخ ايران ( فارسى )
زانو بر زمين ميزنند و دستها را روى هم بر سينه ميگذارند ، سپس جلو رفته بار ديگر به خاك ميافتند و در دفعهء سوم كه به خاك افتاده و زانو بر زمين ميگذارند بدين حال باقى ميمانند تا از طرف خداوندگار امر مىشود به آنها كه بلند شده جلو بروند « در اين هنگام سه نفر « ميرزا » كه جلو خداوندگار ايستادهاند آمده بازوى نمايندگان سياسى فرنگ را ميگيرند و بجلو راهنمائى ميكنند تا اينكه باهم جلو خداوندگار ميايستند و اين عمل براى آن بوده كه تا خداوندگار بهتر بتواند آنها را ببيند ، چه باصرهء او بر اثر كهولت و سن زياد آنقدر ضعيف و فرسوده شده بود كه پلكهاى چشم به كلى پائين افتاده بود . او دستش را به آنها نداد كه ببوسند ، زيرا بوسيدن دست هيچ خداوندگارى مرسوم نبود ، ليكن از پادشاه ( يعنى پادشاه اسپانيا ) جويا شده پرسيد : فرزندم پادشاه در چه حال است مزاجش خوب هست ؟ . نمايندگان كه جواب پرسش را دادند آنگاه تيمور بيك به طرف بهادران و سركردگانى كه در اطراف او نشسته بودند كه از آن جمله يكى از فرزندان تغتمش امپراطور سابق تاتار و چندين تن از شاهزادگان بزرگ امپراطور اخير سمرقند و ديگر از فاميل و خاندان خود او بودند متوجه شده فرمود « نگاه كنيد اينان سفرا و نمايندگانى هستند كه از طرف فرزندم پادشاه اسپانيا فرستاده شدهاند كه بزرگترين سلطان فرنگ شمرده شده و در آخر قطعهء جهان زيست مىكند . اين فرنگان واقعا مردمان شايستهاى هستند ، من براى فرزندم پادشاه اسپانيا دعاى خير مىطلبم ، لازم نبود او شما را با هدايا و تحف بفرستد بلكه همان مراسلات و نامهها كافى بوده است و اينك چقدر خرسندم كه از صحت و سلامت او و دولت كامكار او اطلاع بهم ميرسانم . كلاويجو در اطراف بساتين و باغهاى قشنگ با كاخهاى سفالپوش آنها كه در آنجا ضيافت و ميهمانى داده شده بود شرحى سخن رانده است و اين سفير كه جزو مدعوين بوده از چادر هاى مجلل و محتشمى كه ديده برافراشتهاند كه بعضى بقدرى بزرگ و مرتفع و بلند بوده كه از يك فاصلهء خيلى دورى مثل يك قلعهء بزرگ نمايان بوده است فوق العاده تعجب كرده و منظر آن را مينويسد بسيار حيرتانگيز و نيز در زيبائى و قشنگى از وصف و بيان خارج مىباشد راجع به جشن عروسى يكى از شاهزادگان و مراسم و تشريفاتى كه در اين مجلس به عمل آمده شرحى صحبت داشته ميگويد در تمامى شب عيش و نوش ادامه داشته است . اين نكته جالب