سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

مقدمه 20

تاريخ ايران ( فارسى )

قاجار يك نيروى نظامى تشكيل دادند ولى بعلل رواج رشوه و ارتشاء و از بين رفتن روح نظامى در طبقات عاليه از روى نوميدى بقدرى بىكفايت و نالايق شده بودند كه ايام انقلاب يعنى مشروطيت مشكل بود اسمى از آنها برد و قدرى پايين‌تر ميگويد « بىعدالتى وحشت‌زا و رشوه و ارتشاء محاكم دولتى مانند محاكم مذهبى است و تا زمانى كه اين اصطبل‌هاى اوژين ( مقصود محاكم دورهء قاجاريه است ) پاك نشده هيچ اميدى براى اصلاحات داخلى ايران نمىتوان داشت » . ما اين بيان را در همينجا ختم ميكنيم و ميرويم سر اصل مطالب و مينويسيم كه از مسائل مهمهء كتاب حاضر مسئله روابط سياسى اروپا با دربارهاى ايران است كه مؤلف در اين قسمت و نيز در باب سياحان و جهانگردان اروپا كه از زمان مغول و تاتار تا تاريخ معاصر ، ايران را به عناوين مختلف سياحت كرده‌اند شرح و بسط داده و در هر كدام به تفضيل سخن رانده و نكته‌اى فروگذار نكرده است . همينقدر مينويسم كه در اين مباحث مطالب و نكاتى ذكر شده كه بسيار سودمند و در كمتر كتابى نظير آن يافت مىشود . براى مزيد اطلاع خوانندگان مىنويسم كه اين ترجمه نقل از نسخهء اصل انگليسى از چاپ سوم آخرين چاپ كتاب است ، چه اينكه نسخهء اصلى سه بار : 1915 و 1921 و 1930 بطبع رسيده و سخن اينجاست كه در طبع دوم و سوم مسائل زيادى بر كتاب افزوده شده است . توضيح اينكه در طبع دوم حادثهء جنگ بين الملل اول تا آنجا كه تماس و ارتباط بايران داشته و ساير حوادث و واقعاتى كه در دنبالهء آن تا حدود 1919 رخداده همه را مؤلف مشروحا در كتاب آورده و نيز در طبع سوم تحت عنوان « آخرين مقاله » مسائل و واقعات مهمه‌اى از جمله كودتاى اسفند 1299 ، سقوط و انقراض سلسلهء قاجاريه و صعود رضا خان بر تخت سلطنت و تأسيس حكومت پهلوى و مسائل و حوادث مهمهء ديگرى تا 1930 م مطابق 1308 شمسى تماما در كتاب ضبط شده است . مؤلف محترم تا اواخر جنگ بين الملل دوم حيات داشته و مطابق شرحى كه به خود اينجانب در اثناء چاپ جلد اول كتاب نوشتند با علاقه و اشتياق مفرطى ميخواستند چاپ چهارم كتاب را شروع كنند و دنبالهء اين تاريخ يعنى حوادث و واقعات بعدى از آن جمله شرح جنگ بين