سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

145

تاريخ ايران ( فارسى )

مظفريت جناح يسار آنها بدست جناح راست مغولان شكستى سخت خورد و تا دروازه - هاى حمص از طرف مغولان تعقيب شدند . در اين هنگام مغولان مشغول غارت گرديده و منتظر قشون عمده گشتند كه در غلبه و پيروزى آنان جاى حرف نبوده است . ولى در اينميانه قلب لشكر مغول تحت فرمان منگوتيمور شكست فاحشى خورده و مغولان رو بهزيمت نهادند و بالنتيجه مصريان غالب آمدند . تلفات مغولان در تعقيبى كه از آنها از طرف دشمن شد خيلى سنگين بود « 1 » و اين آخرين اردوكشى تحت فرمان اباقا خان بوده و او در سال بعد مرد . مراودهء اباقا خان با اروپا دنياى مسيحيت كه نمايندهء آن پاپ بود همانطور كه سابقا ذكر نموديم با مغولان كه از مسيحيان علنا حمايت ميكردند مراودهء دوستانه را آغاز نهاد و در تعقيب آن در اين دوره مكاتبات زيادى با اباقا شده كه بيشتر آن نگهدارى شده و در دسترس ما مىباشد و از جمله نامه‌اى - است كه از طرف ادوارد اول انگلستان نوشته شده و آن نظر باهميت خاصى كه دارا مىباشد عنوان فصل قرار گرفته است . در تعقيب اين رويه پاپ در 1278 ميلادى هيئتى مركب از يك عده رهبان بسفارت بدربار اباقا و نيز دربار خاقان فرستاد . اگرچه هيئت مزبور در ايران تصور ميرود كه در نتيجهء بذل مساعى بموفقيت‌هائى نائل آمده ولى در شرق اقصى نتوانست رسوخ يافته و موفقيتى حاصل كند . بيشك مسلمانان دشمن مغولان و مسيحيان هردو بوده‌اند و چون هيتون پادشاه ارمنستان و گرجيان از متحدين وفادار ارباب بزرگ خود بودند كه لااقل يكى از زنان وى مسيحى بوده است در اين ترديدى باقى نمىماند كه يگانه منظور و مقصود آنها از اين ارتباط و مراوده اين بود كه باهم بر عليه اسلام و منابع نفوذ و اقتدار آن توحيد مساعى نمايند .

--> ( 1 ) - راجع به اين جنگ يك گزارش معاصر و جالب توجهى كه شكست مغولان را مينمايد چندان سخت نبود از يك نامه‌اى بدست آمده كه جوزف د . كانسى يكنفر راهب نظامى كه براى ادوارد اول پادشاه انگلستان نوشته است ، ترجمه‌اى از نامهء مزبور و نيز جواب آن در كتاب هوورث جلد 3 صفحهء 763 درج مىباشد . ( مؤلف )